Хайртай хүнийхээ талаар 'хоспист (hospice) бэлдэж эхлээрэй, үлдсэн хугацаа хэдэн сар' гэж сонсоход толгой хоосорч, 'магадгүй буруу оношилсон (misdiagnosis) байх' гэсэн бодол хамгийн түрүүнд төрдөг. Энэ бол маш жам ёсны хариу үйлдэл юм. Гэхдээ энэ мөчийг илүү тайван өнгөрүүлэхийн тулд эмч нарын хэлж буй 'амьдрах хугацааны таамаг (prognosis)' гэдэг тоо үнэндээ юуг илэрхийлдгийг ойлгож авах нь тустай.
Энэ таамаг бол тодорхой өдрийг зааж өгдөг цаг биш. Ижил үе шат, ойролцоо байдалтай олон өвчтөний туулж өнгөрүүлсэн замыг нэгтгэн гаргасан 'дундаж амьдрах хугацаа (median survival)'-нд ойр юм. Жишээ нь '3 сар' гэдэг нь ойролцоо байдалтай хүмүүсийн тал нь түүнээс эрт, тал нь оройтож амьдарсан гэсэн статистикийн дунд цэгийг хэлж буй хэрэг. Тиймээс нэг л '3 сар' гэж сонссон ч зарим хүн хэдхэн долоо хоногт, зарим нь түүнээс хамаагүй удаан амьдардаг. Тухайн хүн аль тал нь байхыг урьдчилан мэдэхэд хэцүү.
Энэ тоог биеийн олон шинж тэмдгийг нэгтгэн тооцоолдог. Өөрөө хэр хөдөлж, өдөр тутмын амьдралаа авч явж байгаа (биеийн чадвар, performance status), хоол хүнс болон жингийн өөрчлөлт, өвдөлт, амьсгаадалт зэрэг шинж тэмдэг, мөн цусны шинжилгээ, дүрс оношилгооны урсгалыг хамт харгалзан үздэг. Тиймээс байдал өөрчлөгдвөл таамаг ч өөрчлөгдөж болно. Нэг тоо өөрчлөгдөшгүй хувь заяа шиг тогтсон зүйл биш гэсэн үг.
'Буруу оношилсон байгаасай' гэсэн бодол төрвөл оношийн үндэслэлийг тайван шалгах нь зүйтэй. Эд эсийн шинжилгээ (biopsy) хийсэн эсэх, дүрс оношилгоо юуг харуулж байгааг эмчээсээ асууж болох ба шаардлагатай бол өөр эмнэлгийн санал (second opinion) авах нь өвчтөн болон гэр бүлийн эрх юм. Гэхдээ олон шинжилгээгээр оношь аль хэдийн тодорхой болсон бол өөр санал авах явц үлдсэн хугацааг үнэ цэнэтэй өнгөрүүлэхэд саад болохгүйгээр тэнцвэрээ олох нь чухал.
Бас нэг андуурч ойлгодог зүйл бол 'хоспист яв' гэдэг үг нь 'одоо юу ч хийхгүй' эсвэл 'удахгүй нас барна' гэсэн шийдвэр биш юм. Хоспис ба паллиатив тусламж (palliative care) бол өвдөлт, шинж тэмдгийг идэвхтэй хянаж, үлдсэн хугацааны амьдралын чанарыг хамгаалдаг халамж. Үнэндээ шинж тэмдгийг сайн хянавал биеийн байдал хэсэг хугацаанд тогтворжих хүн ч бий. Найдвараа алдахгүй байх ба цаашдаа тайван бэлтгэх нь хоорондоо эсрэг зүйл биш, хамт явж чадна.
Энэ нийтлэл нь зөвхөн ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд эмнэлгийн тусламжийг орлохгүй. Өвчтөн бүрийн байдал, амьдрах хугацааны таамаг ихээхэн ялгаатай тул тодорхой онош, таамаг, эмчилгээний талаар заавал өөрийн эмчтэй зөвлөлдөнө үү.