Бүдүүн гэдэсний хорт хавдар (colorectal cancer) зэрэг хоол боловсруулах замын хавдрыг эхнээс нь дуустал ганц эмч дангаараа хөтөлдөггүй бөгөөд үе шат бүрийг өөр өөр тасаг хариуцах нь түгээмэл. Хавдрыг мэс заслаар авах ажлыг мэс заслын эмч, харин мэс заслын дараа бүх биед үйлчлэх эмийн эмчилгээ буюу хими эмчилгээг (chemotherapy) хавдрын дотрын эмч (medical oncology) хариуцдаг. Эмнэлгээс хамааран энэ тасгийг цус, хавдар судлалын тасаг эсвэл хоол боловсруулах замын тасаг гэж өөр нэрлэж болно. Тиймээс мэс засал хийсэн эмч "Одоо дотрын эмчид хандаарай" гэж хэлэх нь эмчилгээ дууслаа гэсэн үг биш, дараагийн үе шатыг илүү тогтмол хөтөлдөг багт үүрэг шилжиж байгаа гэсэн үг байдаг.
Гэвч тайлбар богино байвал өвчтөн болон гэр бүлд нь "биднийг хаячихлаа" гэсэн мэдрэмж үлддэг. Хэдэн жил очиж байсан кабинетаас зөвхөн өөр тасгийн нэрийг сонсоод гарахад гомдол, түгшүүр хоёр зэрэг ирдэг. Энэ бол хэт мэдрэг хандсан хэрэг биш, байгалийн хариу үйлдэл юм. Гэхдээ сэтгэл хөдлөл, бодит баримтыг түр тусад нь тавьж үзвэл дараа нь юу тодруулах нь илүү тодорхой болно.
Хамгийн түрүүнд "цаашид хэн юу захиалж, бичих вэ" гэдгийг тодруулах хэрэгтэй. Дахилтын дараах хяналтын шинжилгээг ихэвчлэн одоо эмчилгээг тэргүүлж буй тасаг товлодог. CT шинжилгээ болон хавдрын маркер (tumor marker)-ын цусны шинжилгээг хими эмчилгээг хариуцаж буй дотрын тасаг бичих нь элбэг бол бүдүүн гэдэсний дуран (colonoscopy)-г эмнэлгээс хамааран хоол боловсруулах замын тасаг эсвэл мэс засал хийсэн тасаг хийж болно. Энэ хуваарилалт нь улс даяар нэг мөр тогтсон дүрэм гэхээсээ илүү эмнэлэг бүрийн журам, зохион байгуулалтаас хамаардаг тул кабинетад шууд "Дараагийн CT хэзээ, аль тасгаас товлогдох вэ?", "Дурангийн шинжилгээг аль тасаг бичих вэ?" гэж асуух нь хамгийн хурдан зам.
Хоёрдугаарт, "хими эмчилгээ хийхгүй гэж шийдсэн эсвэл хараахан шийдээгүй байхад хяналтын үзлэгээ үргэлжлүүлж болох уу" гэдэг асуулт бий. Шийдвэрээ гаргаагүй байгаа нь эмчилгээний харилцаа тасарна гэсэн үг биш. Харин ч "Хими эмчилгээний талаар хараахан шийдээгүй ч хяналтын шинжилгээгээ үргэлжлүүлмээр байна" гэдгээ тодорхой хэлбэл түүнд тохируулан шинжилгээний давтамж, хариуцах тасгийг товлож өгөх боломжтой. Эргэлзэж байгаагаа нуух шаардлагагүй.
Гуравдугаарт, шинэ тасагт юу авч очих вэ гэдгийг бэлдэх нь чухал. Өмнө нь хими эмчилгээ эхлээд зогсоосон туршлагатай бол тэр түүх шинэ эмчид маш чухал мэдээлэл болно. Ямар эм хэрэглэсэн, хэддүгээр мөчлөгт зогссон, ямар шинж тэмдэг хамгийн хүнд байсан (дотор муухайрах, суулгах, гар хөл бадайрах, амны салст шархлах, хоолны дуршил буурах), тунг бууруулж үзсэн эсэхийг тэмдэглэж очвол зохимжтой. Ижил онош дээр ч эмийн хослол, тун, мөчлөгийн зай, гаж нөлөөг урьдчилан бууруулах дэмжих эмчилгээ (supportive care)-г тохируулах боломж байдаг. "Өмнө нь тэсээгүй" гэдэг баримт нь эмчилгээнээс татгалзах үндэслэл гэхээсээ илүү төлөвлөгөөгөө шинээр зохиох эхлэл юм.
Нэг эмнэлгийн дотор тасаг сольж байгаа бол ихэвчлэн дотоод шилжүүлгээр (referral) мэс заслын тэмдэглэл, эмгэг судлалын (pathology) хариу, дүрс оношилгооны мэдээлэл хамт дамждаг. Өөр эмнэлэг рүү шилжих бол шилжүүлгийн бичиг, дүрс оношилгооны диск, эмгэг судлалын хариу, мэс заслын тэмдэглэлийг авч явах нь зүйтэй. Бүртгэлийн цонх эсвэл хавдрын төвийн зохицуулагчаас дараагийн үзлэг үнэхээр товлогдсон эсэхийг шалгаж авбал тасаг хооронд хэдэн долоо хоног чөлөөтэй өнгөрөх эрсдэл буурна.
Мөн үзлэгүүдийн хооронд гэнэт халуурах, гэдэс өвдвөл хаана холбогдохоо урьдчилан асуух хэрэгтэй. Хими эмчилгээ эхэлсэн үед энэ утас онцгой чухал болох бөгөөд хими эмчилгээ хийхгүй байсан ч гэдсэнд мэс засал хийлгэсэн хүн өвдөлт, бөөлжилт, өтгөн хаагдах зэрэг шинжийг хожимдуулж мэдэгдэхгүй байх нь аюулгүй.
Эцэст нь, сэтгэл санааны хүндрэлд тусад нь тусламж хүсэж болно. Олон эмнэлэгт хавдрын сургалтын сувилагч, эмнэлгийн нийгмийн ажилтан, сэтгэцийн эмчийн зөвлөгөө зэрэг суваг байдаг бөгөөд эмчилгээний шийдвэрээс тусад нь хандаж болно. "Тайлбар хүйтэн байсан" гэсэн мэдрэмжийг "Одоохондоо юу нь шийдэгдээгүй байна вэ?" гэсэн тодорхой асуулт болгон хувиргавал дараагийн үзлэгээс хариу авахад хялбар болно.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд эмчийн үзлэг, эмчилгээг орлохгүй. Шинжилгээний хуваарь, хариуцах тасаг, эмчилгээний төлөвлөгөө нь өвчтөний байдал, эмнэлгийн журмаас хамааран өөр байдаг тул эмчлэгч эмчтэйгээ заавал зөвлөлдөж шийдвэрээ гаргана уу.