Хими эмчилгээний (chemotherapy) явцад арьсны өнгө өөрчлөгдөх нь түгээмэл тохиолддог. Гэвч өдөржин оймс, гутлан дор байдаг хөлний өлмий эсвэл ул хэсэгт бор, бараан толбо гарч ирэхэд 'энэ хэсэгт нар ч тусдаггүй шүү дээ' гэж гэр бүлийнхэн нь түгшдэг. Дараагийн үзлэг хэдэн долоо хоногийн дараа бол тэр хугацаа улам урт санагддаг. Ийм үед хамгийн тустай зүйл бол шалтгааныг өөрөө таамаглах бус, одоо харагдаж буй өөрчлөлт нь 'тэмдэглээд үзлэг дээр үзүүлэх' зүйл үү, эсвэл 'өнөөдөр яаралтай холбогдох' зүйл үү гэдгийг ялгах шалгуартай болох явдал юм.
Хими эмчилгээнээс үүдэх өнгөний хуримтлал зөвхөн хэт ягаан туяатай холбоотой биш. Зарим эм нь арьсны өнгө үүсгэгч эсийг (melanocyte) идэвхжүүлэх, эсвэл хөлсний булчирхайгаар ялгарахдаа арьсанд нөлөөлдөг гэж үздэг. Тиймээс хуруу үений нугалаа, алга, улны атираа, хумсны хөндлөн зураас, тарилга хийсэн судсыг дагасан судал, дарамт үрэлт их үйлчилдэг хэсэг гэх мэт хүн бүрд өөр байрлалд илэрдэг. Бүдүүн гэдэсний хорт хавдрын эмчилгээнд түгээмэл хэрэглэдэг фторурацил (5-FU) бүлгийн эм нь өнгөний өөрчлөлттэй холбогдож олонтаа дурдагддаг эмийн нэг. Ийм өөрчлөлт ихэвчлэн өвдөлт, загатнаагүйгээр аажим үүсч, эмчилгээ дууссаны дараа хэдэн сарын турш аажим гандах нь элбэг ч хурд, хэмжээ нь хүн бүрд ялгаатай.
Гэртээ чиг баримжаа авахад тус болох нэг энгийн шинж бол дарж үзэхэд юу болох вэ гэдэг. Хуруугаараа дарахад түр цайрч, дараа нь буцаад анхны өнгөндөө ордог бол энэ нь судсанд урсаж буй цус эсвэл арьсны өнгөт бодистой холбоотой байх магадлалтай. Харин дарахад арилдаггүй улаан, ягаан толбо нь цус судаснаас гадагш гарсан цус харвалт (purpura, petechiae) байж болох ба хими эмчилгээний үед ялтас эсийн тоо буурахтай холбогдож болзошгүй тул шалгуулах хэрэгтэй. Гэхдээ энэ бол оношилгоо биш, зөвхөн чиглэл өгөх арга бөгөөд гэрэлтүүлэг, хаван зэргээс шалтгаалж дүгнэлт өөрчлөгдөж болно.
Өнгөний хуримтлалтай ойр ойрхон андуурагддаг нь гар-хөлний хам шинж (hand-foot syndrome) юм. Энд өнгөнөөс өмнө мэдрэхүйн өөрчлөлт эхэлдэг: алга, ул шатаж эсвэл чичиж өвдөх, улайж хавагнах, алхахад өвдөх, хожим нь хальслах, ан цав үүсэх байдлаар явагддаг. Уудаг зарим хими эмчилгээний эмэнд илүү элбэг мэдээлэгддэг ба даамжирвал тунг тохируулах шаардлага гарч болзошгүй тул эрт мэдэгдэх нь чухал. Оксалиплатин хэрэглэж байгаа бол хүйтэн агаар, хүйтэн усанд хүрэхэд гар хөл чичих хүйтэн мэдрэг байдал болон захын мэдрэлийн эмгэг (CIPN) хамт илэрч болох ба энэ нь өнгөний хуримтлалаас өөр асуудал тул тусад нь тайлбарлах нь эмчийн өрөөнд тустай.
Дараах шинж илэрвэл үзлэгээ хүлээхгүй, эмчилгээ хийлгэж буй эмнэлгийнхээ зөвлөгөө өгөх утас руу холбогдох нь аюулгүй: халуурах; нэг хөл гэнэт хавагнаж халуу оргих, өвдөх; цэврүү, шүүрэл, шарх, шалбархай үүсэх; дарахад арилдаггүй улаан толбо олшрох; хөлийн хуруу бараансаж өвдөх; өнгөний өөрчлөлт хэдхэн хоногт хурдан тархах. Хими эмчилгээний үед дархлаа болон ялтас эсийн тоо буурсан байж болох тул ердийн үед өчүүхэн санагдах арьсны асуудлыг ч эрт шалгуулах нь дээр.
Аюулын шинж байхгүй бол үзлэг хүртэлх хугацааг 'тэмдэглэх цаг' болгон ашиглаарай. Хэдэн хоногийн зайтайгаар нэг л газар, нэг л гэрэлтүүлэг, нэг л өнцгөөс зураг авч, хэмжээг харьцуулах шугам эсвэл зоос хажууд нь тавьбал өөрчлөлтийн хурдыг харуулахад хялбар. Зураг бүрд огноо, хими эмчилгээний хэддүгээр мөчлөгийн хэддэх өдөр, өвдөлт, загатнаа, чичрэлт байгаа эсэх, шинэ тос, шинэ гутал, оймс хэрэглэсэн эсэх, шинэ эм эсвэл нэмэлт бүтээгдэхүүн эхэлсэн эсэхийг товч бичиж үлдээвэл эмчид дүгнэх мэдээлэл ихээхэн нэмэгдэнэ.
Өдөр тутмын арчилгаанд хэтрүүлэхгүй байх нь чухал. Чийгшүүлэгчийг тогтмол түрхэж хуурайшил, ан цавыг багасгах, халуун усанд удаан хэвтэх, хүчтэй үрэхээс зайлсхийх, чанга гутал өмсөх, удаан зогсох зэрэг давтагдсан дарамтыг багасгах нь бодитой арга. Өнгөний хуримтлал нарны туяанд илүү бараансаж болох тул ил гарсан хэсэгт нарнаас хамгаалах нь тустай. Харин цайруулах бүтээгдэхүүн, эвэрлэг давхарга арилгах бодис, үлдэгдэл стероид тос зэргийг өөрийн дураар түрхэхийг зөвлөдөггүй: арьсыг цочрооход хүргэж, шалтгааныг тогтооход бэрхшээл учруулж болно. Хумсаа хэт гүн авах, зузаарсан арьсаа хуулах нь халдварын үүд болж мэднэ.
Асрагч хүн хөлний өөрчлөлтийг эхэлж анзаарах нь өөрөө үнэ цэнэтэй. Учир нь өвчтөн өөрөө мэдрэхүй мохсоны улмаас мэдэхгүй өнгөрч болно. Өдөр бүр биш ч хэдэн хоногт нэг удаа гэрэлтэй газар ул, хурууны завсрыг хамт харах зуршил хангалттай. Мөн үзлэг дээр 'хэзээнээс, хаана, ямар байдлаар өөрчлөгдсөн, өвддөг эсэх'-ийг нэг өгүүлбэрээр хэлж чадахаар бэлтгэвэл богино хугацааны үзлэгт ч хэрэгтэй зүйлээ орхигдуулахгүй.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд хувь хүний оношилгоо, эмчилгээг орлохгүй. Хэрэглэж буй эм, шинжилгээний үзүүлэлт, дагалдах өвчнөөс шалтгаалж дүгнэлт өөр байж болох тул бодит шинж тэмдэг, түүнд авах арга хэмжээг заавал эмчилгээ хийж буй эмчтэйгээ зөвлөлдөнө үү.