Хими эмчилгээ (chemotherapy)-г ихэвчлэн тогтсон мөчлөгөөр давтан хийдэг бөгөөд хэдэн мөчлөг дуусах үед компьютер томографи (CT) зэрэг дүрс оношилгоог дахин хийлгэдэг. Үүнийг ихэвчлэн завсрын үнэлгээ гэж нэрлэдэг бол эмнэлзүйн хэлээр хариу урвалын үнэлгээ (response assessment) гэдэг. Одоо хэрэглэж буй эм үүргээ гүйцэтгэж байгаа эсэх, эсвэл чиглэлээ өөрчлөх нь дээр эсэхийг тодруулах алхам юм. Цөсний хүүдий, цөсний зам, нойр булчирхайн хавдар зэрэг гаднаас тэмтрэгдэхгүй байрлалын хавдрын хувьд зөвхөн шинж тэмдгээр өөрчлөлтийг дүгнэх хэцүү тул дүрс оношилгооны үүрэг онцгой чухал.
Үнэлгээг нүдэн баримжаагаар биш, эмчилгээ эхлэхийн өмнөх суурь (baseline) зураг болон энэ удаагийн зургийг зэрэгцүүлэн, тогтсон аргачлалаар харьцуулж гаргадаг. Олон улсад өргөн хэрэглэгддэг шалгуур (RECIST)-аар төлөөлөх хэдэн голомтын хэмжээг хэмжиж нийлбэрийг нь гаргаад, тэрхүү нийлбэр хэр буурсан эсвэл нэмэгдсэнийг тайлагнадаг. Үр дүнг бүрэн хариу урвал (complete response), хэсэгчилсэн хариу урвал (partial response), тогтвортой байдал (stable disease), даамжрал (progressive disease) гэж ангилна.
Хамгийн их эндүү ойлгогддог нь тогтвортой байдал юм. Хэмжээ нь мэдэгдэхүйц багасаагүй нь эмчилгээ үр дүнгүй байсан гэсэн үг биш. Тархсан хавдрын үед цаашид томрохоос нь сэргийлж барих нь өөрөө эмчилгээний зорилго болдог бөгөөд тогтвортой байдал удаан үргэлжлэх нь хугацаа олсон гэсэн үг. Эсрэгээрээ, хэмжээ бага зэрэг нэмэгдсэн ч тэр дороо эмээ солих албагүй. Эмч нар зөвхөн тоо биш, шинж тэмдэг, жин, хоолны дуршил, цусны шинжилгээ, хавдрын маркер (tumor marker), мөн эмчилгээг тэсвэрлэх ерөнхий биеийн байдлыг (performance status) хамтад нь харж шийддэг. Нэг зураг бол урт түүхийн нэг хэсэг болохоос дүгнэлт биш.
Бэлтгэлээ мэдэж байвал тухайн өдөр илүү хялбар өнгөрнө. Контраст бодис (contrast media) хэрэглэдэг CT-ийн өмнө ерөнхийдөө хэдэн цагийн турш хоол идэхгүй байхыг хүсдэг ба яг хэдэн цаг, ус уухыг зөвшөөрөх эсэх нь эмнэлэг бүрт өөр. Бүртгүүлэхдээ бөөрний үйл ажиллагааны шинжилгээ (креатинин) шаардлагатай эсэх, өмнө нь контраст бодист харшсан буюу тууралт, бөөлжилт, амьсгаадах шинж илэрч байсан эсэх, харшил, багтраа байгаа эсэх, чихрийн шижингийн метформин (metformin) уудаг эсэх, жирэмсэн байх магадлалыг урьдчилан хэлэх нь зүйтэй. Шинжилгээний дараа өөр хориг байхгүй бол ус илүү уухыг зөвлөдөг.
Эмнэлгээ саяхан сольсон бол өмнөх эмнэлгийн зургийн диск (CD), уншилтын хариу, эд эсийн шинжилгээний хариуг заавал авч явна уу. Хариу урвалын үнэлгээ гэдэг үндсэндээ харьцуулалт учраас өмнөх зураг байж байж уншилт утга учиртай болно. Заримдаа шинэ эмнэлэг зургийг дахин авах шаардлагатай гэж үздэг нь шинжилгээ нэмэх гэсэндээ бус, ижил нөхцөлд авсан харьцуулах боломжтой зураг гаргах гэсэн шалтгаантай.
Хариу хүлээх өдрүүд бол эмчилгээний хамгийн хүнд хугацааны нэг. Энэ түгшүүр нь маш түгээмэл тул англи хэлэнд scanxiety хэмээх нэр хүртэл тогтсон байдаг. Өвчтөн өөрөөсөө илүү асран халамжлагч нь их түгшдэг тохиолдол цөөнгүй. Учир нь асран халамжлагч мэдээлэл хайж, хамгийн муу тохиолдолд бэлдэх үүргийг үүрдэг бол өвчтөн биеийн мэдрэмждээ төвлөрч, сэтгэлээ бага илэрхийлж болно. Энэ ялгааг хайхрамжгүй байдал гэж ойлгохгүй байх нь хоёр талдаа хэрэггүй гомдол үүсгэхээс сэргийлнэ.
Тус болох зүйлс бий: хариуг тайлбарлах үзлэгийн өдрөө урьдчилан тодруулах, интернэтээс хайх цаг, эх сурвалжаа хязгаарлах, шинжилгээний өдөр өөр ажил бүү хуримтлуул, үзлэгт хамт орох хүнээ товлох, гурван асуултаа цаасан дээр бичиж авч явах. Асуухад тохиромжтой зүйлс: одоогийн төлөвлөгөө үргэлжлэх үү, солигдох уу, түр завсарлах уу; дараагийн үнэлгээ хэзээ байх вэ; одоо тохиолдож буй хүндрэлийг хэрхэн хөнгөвчлөх вэ; ямар шинж илэрвэл дараагийн үзлэгийг хүлээлгүй холбоо барих вэ.
Хариунаас үл хамааран нэн даруй мэдэгдэх шинжүүд: 38 хэмээс дээш халуун, чичрэх, нүд, арьс шарлах (jaundice), хар хүрэн шээс эсвэл цайвар өнгийн өтгөн, улам хүчтэй болох хэвлийн өвдөлт, зогсохгүй бөөлжилт, гэнэтийн амьсгаадалт. Цөсний зам, цөсний хүүдийн хавдрын үед цөсний зам бөглөрөх, үрэвсэх эрсдэл байдаг тул эдгээр өөрчлөлтийг хойшлуулалгүй мэдэгдэх нь аюулгүй.
Эцэст нь, дэргэд нь байгаа хүний эрүүл мэнд ч эмчилгээний нэг хэсэг. Өвчлөл дөрвөн сар үргэлжилсэн ч, дөрвөн жил үргэлжилсэн ч түгшүүрийн жин хугацаанд яг пропорциональ байдаггүй. Нойр, хоол, гадаа гарч богинохон алхах зэрэг энгийн зүйлс л удаан хугацаанд дэргэд нь байх хүчийг өгдөг.
Энэ нийтлэл нь зөвхөн ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд эмнэлгийн үзлэг, оношилгоо, эмчилгээг орлохгүй. Бэлтгэл, хариуны тайлбар, эмчилгээний чиглэл хүн бүрт өөр байдаг тул өөрийн эмчлэгч эмчтэйгээ заавал зөвлөлдөнө үү.