Хорт хавдрын (cancer) эмчилгээний явцад зарим хүн хими эмчилгээ (chemotherapy)-г цаашид авахгүй байхаар шийддэг. Ялангуяа өөр эрхтэн рүү тархсан ахисан үе шатны хорт хавдар (advanced cancer)-ын үед өвчтөн өөрийн хүсэл, биеийн байдал, амьдралд юуг чухалчилж байгаагаас хамааран “идэвхтэй хими эмчилгээг зогсоох” сонголт хийж болно. Энэ бол зөв буруугийн асуудал биш, харин үлдсэн цагаа хэрхэн өнгөрүүлэхтэй холбоотой маш хувийн шийдвэр юм.
Энд хамгийн их андуурдаг зүйл бий. “Хими эмчилгээг зогсоох” нь “бүх эмчилгээг зогсоох” гэсэн үг биш. Хими эмийг хэрэглэхгүй байхаар шийдсэн ч эмнэлэг өвдөлтийг намдаах, дотор муухайрах, амьсгаадах, хоолны дуршил буурах зэрэг шинж тэмдгийг хянах тусламжийг үргэлжлүүлэн үзүүлдэг. Ийнхүү өвчнийг устгахаас илүү тайван байдал, амьдралын чанарт төвлөрсөн эмчилгээг паллиатив тусламж (palliative care) буюу дэмжих эмчилгээ (best supportive care) гэж нэрлэдэг.
Ахисан үе шатны хорт хавдарт хими эмчилгээний зорилго нь ихэвчлэн “бүрэн эдгэрэх” биш, харин хавдрын өсөлтийг удаашруулж, шинж тэмдгийг багасган цаг хожих явдал юм. Тиймээс хими эмчилгээ хийхгүй бол хавдар ихэвчлэн өөрийн хурдаараа явагдаж болно. Гэхдээ тэр хурд, явц нь хавдрын төрөл, тархалт, биеийн байдлаас хамааран хүн бүрт өөр бөгөөд “хэзээ яаж болохыг” тоогоор яг таг хэлэхэд хэцүү. Иймд урьдчилсан таамаг (prognosis) нь зөвхөн нэг таамаглал болохоос тогтсон ирээдүй биш.
Зөвхөн өвдөлт намдаах эм эсвэл шинж тэмдгийн хяналт авахаар эмнэлэгт үзүүлэх нь бүрэн боломжтой. Паллиатив баг, хосписын (hospice) үйлчилгээ, эсвэл эмчлэгч эмчээс өвдөлт хянах, шим тэжээл, шингэний зохицуулалт, сэтгэлийн дарамтыг хуваалцах зөвлөгөө авч болно. Ийм тусламж хими эмчилгээ хийж байгаа хүнд ч, хийхгүй хүнд ч адилхан хэрэгтэй.
Нөгөө талаар “байгалийн эмчилгээ” эсвэл нэмэлт аргын талаар эмчлэгч эмчтэйгээ заавал зөвлөлдөх нь чухал. Зарим хүнсний нэмэлт бүтээгдэхүүн эсвэл ардын арга нь нотолгоо дутмаг, эсвэл хэрэглэж буй эмтэй харилцан үйлчилж элэг, бөөрөнд ачаалал өгч болзошгүй. Юуг нэмж, юуг хасахаа хамтдаа тодорхойлбол урьдчилан таамаглаагүй асуудлыг багасгаж болно.
Гэр бүлийнхэн санаа зовох нь туйлын байгалийн зүйл. Ийм үед шийдвэрийг яаран тулгахаас илүү өвчтөн өөрөө юунаас хамгийн их айж, юуг хүсэж байгааг чимээгүйхэн сонсож, эмчлэгч эмчтэйгээ “эмчилгээний зорилго”-ын талаар хамтдаа ярилцах суудал бэлдэх нь тустай. Сэтгэл өөрчлөгдвөл эмчилгээний чиглэлээ дахин тохируулж болох тул одоогийн сонголт үүрд эргэлт буцалтгүй биш гэдгийг санах нь зүйтэй.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий ойлголт өгөх зорилготой мэдээлэл бөгөөд тодорхой өвчтөний онош, эмчилгээг орлохгүй. Бодит эмчилгээний чиглэл, шинж тэмдгийн хяналтыг заавал эмчлэгч эмчтэйгээ зөвлөлдөж шийдээрэй.