Хорт хавдрын оношийг сонссоны дараа асуулт нэг дор овоорон гарч ирдэг. Юу идэх вэ, хэзээнээс дасгал хийж болох вэ, нэмэлт бүтээгдэхүүн (supplement) тус болох уу гэх мэт. Гэвч хариултыг хайх тусам бүр ч ойлгомжгүй болох нь олонтаа. Учир нь эмчлэгч эмч, өөр эмнэлгийн эмч, эм зүйч, онлайн дээрх мэргэжилтэн тус бүр өөр өөр зүйл ярьж байдаг. Хэн нь зөв болохыг ялгах боломжгүй үед хамгийн итгэлтэй сонсогдох дуу хоолой руу хялбархан хазайдаг.
Эхлээд мэдэж авбал сэтгэл амарч болох нэг зүйл бий. Мэргэжилтнүүдийн санал зөрдөг нь хэн нэгний мэдлэг дутсанаас биш, харин анагаах ухаанд "хараахан дүгнэлт гараагүй" талбар бидний бодсоноос өргөн байдагтай холбоотой. Мэс засал, хими эмчилгээ (chemotherapy) зэрэг үндсэн эмчилгээний хувьд том хэмжээний судалгаа хуримтлагдсан тул санал ихэвчлэн нийлдэг. Харин хоолны дэглэмийн нарийн зүйлс, тодорхой нэмэлт бүтээгдэхүүн, дасгалын яг хэр эрчим зэрэг сэдвээр сайн зохион байгуулагдсан судалгаа цөөн байдаг тул санал зөрөх нь жам ёсны хэрэг.
Бас нэг түгээмэл шалтгаан нь "ижил зөвлөгөөг өөр өвчтөнд хэлж байгаа" явдал юм. Ижил төрлийн хавдар байлаа ч үе шат (stage), мэс засал хийлгэсэн эсэх, хэрэглэж буй эм, бөөр, элэгний үйл ажиллагаа, хамт уудаг эмүүд өөр бол зөвлөмж өөр болно. Нэг хүнд тустай зөвлөгөө нөгөө хүнд аюултай ч байж болно. Тиймээс гаднаасаа зөрчилдөж байгаа мэт харагдавч, тус бүрийн урьдчилсан нөхцөлийг нягтлахад бодит зөрчил биш байх нь их.
Эмнэлгийн ажилтнууд шийдвэрээ эмчилгээний удирдамж (clinical practice guideline)-д тулгуурлан гаргадаг. Энэ нь мэргэжлийн нийгэмлэгүүд одоог хүртэлх судалгааг нэгтгэж, "ийм нөхцөлд ийм эмчилгээг зөвлөнө" гэж тодорхойлсон баримт бичиг бөгөөд зөвлөмж бүрд нотолгооны түвшин (level of evidence) болон зөвлөмжийн зэрэг заагддаг. Нотолгоо шатлалтай. Хамгийн доор нь нэг хоёр хүний хувийн туршлага, дараа нь ажиглалтын судалгаа (observational study), санамсаргүй хуваарилалттай эмнэлзүйн туршилт (randomized controlled trial), эцэст нь олон судалгааг нэгтгэсэн мета-шинжилгээ (meta-analysis) байрлана. Интернэтэд хамгийн сэтгэл хөдөлгөм санагддаг түүхүүд ихэвчлэн хамгийн доод шатанд хамаардаг. Мөн удирдамж улс бүрт хэд хэдэн төрөл байдаг бөгөөд шинэ судалгаа гарах бүрд шинэчлэгддэг тул хэдэн жилийн өмнөх мэдээлэл өнөөдрийн практикийг тусгаагүй байж болно.
Практик талаас нь мэдээллийг хэр их цуглуулах вэ гэдгээс илүү яаж үнэлэх вэ гэдгээ өөрчлөх нь тустай. Ямар нэг зүйл сонсоод "энэ үнэн үү" гэж эхэлж асуухын оронд, "энэ аль бүлэг өвчтөнд зориулагдсан яриа вэ", "миний үе шат, эмчилгээний үе шатанд хамаарах уу", "үүнд хэн ашигтай вэ" гэдгийг шалгаж үзээрэй. Дараа нь шийдвэрээ ганцаараа бүү гарга. Санаа зовоож буй асуултаа гурав дөрөв болгон бууруулж бичээд, дараагийн үзлэгээр эмчлэгч эмч эсвэл эм зүйчдээ шууд үзүүлэх нь зүйтэй. Ялангуяа нэмэлт бүтээгдэхүүн, ургамлын гаралтай эм нь хавдрын эмтэй харилцан үйлчлэх (drug interaction) эрсдэлтэй тул шошго, найрлагын жагсаалтын зургийг авч очвол зөвлөгөө хамаагүй нарийвчлалтай болно.
Болгоомжлох дохио бас бий: гаж нөлөө, хязгаарлалтыг огт дурдахгүй тайлбар, "заавал эдгэнэ" гэсэн үнэмлэхүй амлалт, стандарт эмчилгээг зогсоохыг зөвлөх агуулга, мөн тайлбарын төгсгөл нь үргэлж тодорхой бүтээгдэхүүн худалдан авахад хүргэдэг тохиолдол. Харин ч "нотолгоо хараахан хангалтгүй байна", "хүн бүрд өөр" гэх мэт болгоомжтой хэллэг нь хайхрамжгүй хариулт биш, ихэнхдээ хамгийн шударга хариулт байдаг.
Эцэст нь, бүх асуултад яг өнөөдөр хариулт байх албагүй. Нотолгоо тодорхойгүй талбарт "юу хамгийн сайн вэ" гэхээс илүү "юунаас зайлсхийх вэ" гэдгийг эхэлж анхаарах нь илүү аюулгүй. Мэдээлэл хайх нь өвчнөө нухацтай авч үзэж буйн нэг хэсэг боловч, тэр хайлт унтах цагийг чинь хумьж, түгшүүрийг чинь өсгөж байвал хайх цагаа хязгаарлаад үлдсэнийг дараагийн үзлэг рүү үлдээх нь бас зөв сонголт.
Энэ нийтлэл нь ойлголт өгөх зорилготой ерөнхий мэдээлэл бөгөөд хувь хүний онош, эмчилгээг орлохгүй. Эмчилгээний төлөвлөгөө, ямар нэг эм, нэмэлт бүтээгдэхүүн хэрэглэх эсэхээ заавал эмчлэгч эмч, эмнэлгийн багтайгаа зөвлөлдөж шийдээрэй.