Товлосон зураг авалт (CT) эсвэл цусны шинжилгээний өдөр ойртох тусам нойр муудаж, хариу гартал зүрх дэлсдэг гэж олон хүн ярьдаг. Ихэнхдээ шинжилгээ өөрөө биш, 'ямар хариу сонсох бол' гэж хүлээх цаг илүү хэцүү байдаг. Шинжилгээ болон хариуг хүлээх үед давтагдан нэмэгддэг ийм түгшүүрийг ерөнхийд нь 'шинжилгээний түгшүүр (scanxiety)' гэж нэрлэдэг. Энэ нь сэтгэл сул дорой байгаагийн шинж биш, эмчилгээ хийлгэсэн олон хүнд илэрдэг байгалийн жам ёсны хариу үйлдэл юм.
Ийм түгшүүр үүсэх шалтгаан бий. CT эсвэл цусны шинжилгээний нэг мөр хариунд өвчин дахисан эсэх, эмчилгээний хариу үйлдэл (treatment response), дараагийн төлөвлөгөө зэрэг том утга агуулагддаг. Түүнчлэн хариу гартал сайн уу, муу юу гэдгийг өөрөө удирдах боломжгүй 'тодорхойгүй байдал' үргэлжилдэг. Хүн муу мэдээ өөрөө биш, аль тал руугаа гэдгийг мэдэлгүй хүлээх цагийг илүү тэсвэрлэхэд хэцүү байдаг. Урьд нь хүнд мэдээ сонссон дурсамж бие махбодид үлдэж, эмнэлгийн үнэр, цус авах агшин зэрэг нь хурцадмал байдлыг дахин сэргээж болно.
Шинжилгээний түгшүүр зөвхөн сэтгэлээр бус, биеэр ч илэрдэг: өмнөх шөнө нойр хугарах, зүрх түргэн цохилох, хоолны дуршил буурах, өчүүхэн зүйлд эмзэглэх зэрэг. Хамгийн муу байдлыг толгойдоо байн байн эргүүлэх нь бас түгээмэл. Эдгээр хариу үйлдэл нь хариу сонссоны дараа ихэвчлэн намждаг ч, дараагийн шинжилгээний мөчлөг ирэхэд дахин эргэж ирдэг. Давтагддаг нь эмчилгээ буруу байгаа эсвэл та онцгой хүн гэсэн үг биш.
Бага ч гэсэн хөнгөвчлөхийн тулд хийж болох зүйлс бий. Шинжилгээний өмнө өдөр тутмын хэвшлээ ихээр алдагдуулахгүй байхыг хичээж, шинжилгээ дууссаны дараа өөрийгөө тайвшруулах жижиг төлөвлөгөө (хөнгөн алхалт, дуртай хоол, ойрын хүнтэйгээ утсаар ярих) урьдчилан бэлдэх нь тус болно. Хариуг хэзээ, ямар байдлаар (амбулаторийн үзлэг, утас, апп гэх мэт) сонсохоо эмнэлгийн багаасаа урьдчилан асууж авбал 'хэзээ мэдэхээ мэдэхгүй' тодорхойгүй байдал багасна. Ганцаараа хариу сонсоход айдас төрж байвал итгэдэг хүнтэйгээ хамт очих нь бас сайн арга.
Хариу хүлээх хугацаанд аймшигтай мэдээллийг интернэтээс байнга хайхаа багасгаж, 'магадлал' болон 'батлагдсан баримт'-ыг ялгаж сурах дасгал тус болно. Хараахан сонсоогүй хариуг урьдчилан муу тал руу дүгнэхийн оронд, яг одоо хийж чадах зүйл (амьсгалаа тэгшлэх, бие махбодоо хөдөлгөх, дэргэдэх хүнтэйгээ ярих) дээр анхаарлаа хандуулах нь цагийг арай тайван өнгөрөөх арга. Сайн хариу сонссон өдөр ч гэсэн тайвшралын хамт хоосролт мэдрэмж, нулимс цурхиран орж ирж болох бөгөөд энэ нь мөн байгалийн жам ёсны сэтгэл хөдлөл юм.
Гэхдээ түгшүүр хэт ихдэж, нойр, хоол, өдөр тутмын амьдрал удаан хугацаанд алдагдах, эсвэл шинжилгээнээс айгаад үзлэгээ хойшлуулмаар санагдах хэмжээнд хүрвэл ганцаараа тэвчихгүй эмнэлгийн багтаа мэдэгдэх нь зүйтэй. Сэтгэлээ халамжлах нь эмчилгээний хажуугийн салбар биш, харин эмчилгээний нэг хэсэг бөгөөд шаардлагатай үед зөвлөгөө, тохирох тусламжийг хамт авч болно.
Энэ нийтлэл нь зөвхөн ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд эмчийн үзлэг, мэргэжлийн зөвлөгөөг орлохгүй. Шинж тэмдэг эсвэл сэтгэлийн хүндрэл байвал заавал өөрийн эмчилгээний багтайгаа зөвлөлдөнө үү.