Лимфийн хаван (lymphedema) гэдэг нь лимфийн шингэн хэвийн урсаж чадахгүйгээс гар эсвэл хөл хавдах байдал юм. Хаваныг багасгахын тулд олон давхар шахалтын боолт (bandage), шахалтын оймс (compression garment) хэрэглэдэг бөгөөд энэ шахалтын эмчилгээ нь хаваныг хянах гол арга юм. Гэвч шахалт арьсанд байнга даралт өгдөг тул арьс сулраад байвал улайх, хуучрах, цэврүүтэх зэрэг гэмтэл үүсч болно.
Арьс гэмтэх хэд хэдэн түгээмэл шалтгаан бий. Нэгд, тохирохгүй хэмжээ — хэт чанга, эсвэл шагай, өвдөгний ард зэрэг үрчлээ үүсдэг хэсэгт оймс эвхэрч нугарвал тэр хэсэгт даралт төвлөрч үрэлт, шилжилтийн хүч (shear) үүснэ. Хоёрт, алхах, хөдлөх үед даавуу арьсыг үрэх. Гуравт, хөлс, чийг — халуун өдөр нэг цаг алхсаны дараа оймсны дотор нойтон болж арьсны хамгаалалт (skin barrier) сулардаг. Дөрөвт, материал, угаалгын нунтаг, чийгшүүлэгчийн найрлагад харшлын арьсны үрэвсэл (contact dermatitis) улайж загатнаж болно. Тавд, лимфийн хаван өөрөө арьсыг зузаан, хуурай болгож амархан хагаргалдаг.
Хамгийн их анхаарах зүйл бол халдвар юм. Лимфийн хавантай мөч нь лимфийн эргэлт сул тул бактерийн эсрэг хамгаалалт багатай. Жижиг шарх, хуучирсан арьс нь бактерийн орох хаалга болж, эд эсийн үрэвсэл (cellulitis) болон тархаж болно. Гэнэт өргөн улайж, халуу оргиж, өвдөж, биеийн халуун нэмэгдвэл яаралтай тусламж гэж үзэх хэрэгтэй.
Өдөр тутмын арьс арчилгаа энгийн. Угаасны дараа усыг зөөлөн шингээж, үнэр багатай чийгшүүлэгч түрхэж арьсны хамгаалалтыг хадгална. Гэхдээ оймс өмсөхийн яг өмнө зузаан түрхвэл гулсаж, даавуу муудна тул шөнө түрхэх буюу сайн шингэсний дараа өмсөнө. Хумс, хурууны завсар, мөөгөнцрийг арчилж шарх, халдварын замыг багасга. Оймс өмсөхдөө үрчлээгүй тэгш татаж, туслах хэрэгсэл (бээлий) ашиглавал хумсны зураас багасна.
Хэрэв арьс аль хэдийн гэмтсэн бол ижил оймсоо хүчээр дахин өмсөхийн оронд эмч эсвэл лимфийн хаван эмчлэгч (physiotherapist)-д байдлаа үзүүлж зөвлөлдөх нь дээр. Шахалтын зэрэг (хүч), хэмжээ тохирч байгаа эсэх, материал солих эсэх, түр хугацаанд боолтод эргэж орох эсэхийг тохируулах шаардлагатай байж болно. Өөрөө шахалтыг бүрэн зогсоовол хаван дахин нэмэгдэж болзошгүй тул зогсоохоос илүү 'дахин тохируулах' нь зарчим.
Дараах шинж тэмдэг илэрвэл хойшлуулалгүй эмчийн багтайгаа холбоо бариарай: тархах улайлт, халуун оргих, өвдөлт, биеийн халуурал (халдвар сэжиглэх); эдгэрэхгүй цэврүү, шүүрэл, шарх; мэдээ алдах эсвэл арьс цайх/хөхрөх (хэт чанга); гэнэтийн хаван нэмэгдэх.
Энэ нийтлэл нь зөвхөн ерөнхий мэдээллийн зорилготой бөгөөд хувийн эмчилгээг орлохгүй. Арьсны байдал, шахалтын эмчилгээний тохируулгыг заавал өөрийн эмч эсвэл лимфийн хаван эмчлэгчтэй зөвлөлдөж шийдээрэй.