Стандарт химийн эмчилгээг (chemotherapy) хэд хэдэн удаа хийсний дараа хэрэглэх эм үлдэхгүй болоход «дархлааны эмчилгээ» (immunotherapy) шинэ найдвар мэт сонсогддог. Ялангуяа «Кейтруда (үйлчлэгч бодис — пембролизумаб, pembrolizumab) хийлгэсэн хүн гаж нөлөө бараг байгаагүй гэсэн» яриаг сонсоход ямар ч байсан оролдож үзье гэсэн бодол төрдөг. Гэхдээ энэ эм хэрхэн ажилладаг, ямар тохиолдолд тустай, «гаж нөлөөгүй» гэдэг нь үнэн үү гэдгийг урьдчилан мэдэж авбал эмчтэйгээ ярилцахад тайван байх болно.
Дархлааны эмчилгээ (immune checkpoint inhibitor) нь өмнөх химийн эмүүд шиг хавдрын эсийг шууд устгадаггүй. Биеийн дархлааны эс (T-эс, T cell)-д хэт довтолгооноос сэргийлдэг «тоормос» байдаг бөгөөд хавдрын эс энэ тоормосыг дарж дархлааны хяналтаас зайлсхийдэг. Пембролизумаб зэрэг эм тэр тоормосыг сулруулж, биед байсан дархлааны эс хавдрыг дахин таньж тэмцэхэд тусалдаг. Тиймээс эм сайн үйлчилбэл нөлөө нь удаан хадгалагдаж болох ч дархлаа хавдрыг «таних» нөхцөл бүрдсэн байх ёстой.
Бүдүүн гэдэсний хавдарт (colorectal cancer) энэ нөхцөлийг илэрхийлдэг гол шинж тэмдэг нь «MSI-H (microsatellite instability-high)» буюу «dMMR (mismatch repair deficient)» юм. Ийм хавдар генийн алдаа их хуримтлуулсан тул гадаргуу дээр нь ер бусын тэмдэг олон болж, дархлааны эс хавдрыг харь зүйл гэж сайн танидаг. Харин ихэнх бүдүүн гэдэсний хавдар «MSS/pMMR» төрөлд хамаардаг тул зөвхөн дархлааны эмчилгээгээр үр дүн муу гардаг. Тиймээс эмчилгээг эхлэхээс өмнө эд эсийн шинжилгээ эсвэл генийн шинжилгээ (NGS)-ээр энэ шинж тэмдгийг эхэлж тодорхойлох нь чухал.
«Гаж нөлөө бараг байдаггүй» гэдгийг бас нэг талаас нь харах хэрэгтэй. Дархлааны эмчилгээ нь үс унах, хүчтэй бөөлжих зэрэг ердийн химийн эмчилгээний гаж нөлөө багатай тул харьцангуй тайван мэдэрдэг хүн олон бий. Гэвч чөлөөлөгдсөн дархлаа эрүүл эрхтнийг довтолбол «дархлаатай холбоотой гаж нөлөө (immune-related adverse events)» үүсч болно. Бамбай булчирхайн үйл ажиллагааны алдагдал, уушгины үрэвсэл (pneumonitis), бүдүүн гэдэсний үрэвсэл (colitis)-ээс болсон суулгалт, элэгний үрэвсэл, арьсны тууралт, дотоод шүүрлийн булчирхайн алдагдал зэрэг нь жишээ бөгөөд ихэнх нь хянагддаг ч зарим нь хурдан арга хэмжээ шаардахуйц хүнд байж болно. «Гаж нөлөөгүй» гэхээсээ «төрөл нь өөр» гэж ойлгосон нь аюулгүй.
Зардал, даатгалын тухай ч байнга асуудаг. Манай улсад дархлааны эмийн эрүүл мэндийн даатгалын хөнгөлөлт (даатгалын дэмжлэг) нь ихэвчлэн дээр дурдсан шинж тэмдгийн шаардлага зэрэг тогтоосон нөхцөлийг хангасан үед хамаарна. Шинж тэмдэг тохирохгүй бол хөнгөлөлт хэрэглэхэд хэцүү, өөрийн зардлаар (non-covered) бичих боломжтой ч зардал өндөр, хүлээгдэж буй үр дүн хязгаарлагдмал байж болно. Бодит хөнгөлөлт болон зардал нь шинжилгээний хариу, эмнэлэг, цаг үеэс шалтгаалан өөр байдаг тул эмч, эм зүйчтэйгээ зөвлөлдөж тодруулах нь оновчтой.
Эцэст нь, элэгний үйл ажиллагаа муудсан эсвэл гэдсэнд шингэн (ascites) их хуримтлагдсан үед бүх биед үйлчлэх ямар ч эмчилгээг бие даах эсэхийг болгоомжтой жинлэх хэрэгтэй. Шинэ эмчилгээ оролдох уу, эсвэл шинж тэмдгийг хөнгөвчлөхөд анхаарах уу гэдэг нь зөвхөн шинжилгээний тоо биш, өвчтөний биеийн байдал, хүслийг хамт тавьж шийддэг асуудал. Асуух зүйлээ эмчээсээ асууж, шаардлагатай бол өөр эмнэлгээс хоёр дахь санал (second opinion) авах нь бас тустай.
Энэ бичвэр нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд эмчийн үзлэг, эмнэлгийн шийдвэрийг орлохгүй. Эмчилгээний сонголт, эм хэрэглэх, гаж нөлөөнд арга хэмжээ авах талаар заавал эмчтэйгээ зөвлөлдөнө үү.