Эмнэлгээс авдаг шинжилгээний хариу (test result)-нд өдөр тутам ховор тааралддаг нэр томьёо олон байдаг. Ялангуяа дүрс оношилгоо (CT, MRI, PET/CT) болон эд эсийн шинжилгээ (biopsy)-ний хариунд 'ялгах онош (differential diagnosis)', 'нэмэлт шинжилгээ шаардлагатай', 'эмнэлзүйн уялдаа шаардлагатай (clinical correlation)' гэсэн үгс тааралддаг. Эдгээр нь онош хараахан баталгаажаагүй, хэд хэдэн боломжийн дундаас илүү нягтлах шаардлагатай гэсэн утгатай байж болно.
Дүрс уншсан дүгнэлт (radiology report)-д шинжилгээний гол зорилгоос гадна санамсаргүй илэрсэн өөрчлөлт (incidental finding)-ийг мөн тэмдэглэдэг. Ийм үед эмч 'хорт хавдар сэжиглэнэ (suspicious for malignancy)', 'ялгах онош шаардлагатай', 'уялдааг нягтлахыг зөвлөж байна' гэх мэт дараагийн алхмыг санал болгосон өгүүлбэр үлдээдэг. Энэ нь өвчин баталгаажсан гэсэн үг биш, харин нэмэлт зураг, цусны шинжилгээ, эд эсийн шинжилгээгээр нягтлаж үзье гэсэн зөвлөмж юм.
Эд эсийн (эмгэг судлал, pathology) хариунд хэрэглэсэн үгийн хүчийг анхаарах хэрэгтэй. 'Нийцэж байна (consistent with)', 'магадлалтай (favor)', 'үгүйсгэх боломжгүй (cannot exclude)' гэсэн үгс тус бүр өөр өөр итгэлцлийн түвшинг илэрхийлдэг. Ялангуяа 'favor (магадлах)' гэдэг үг тодорхой оношийг илүү дэмжиж байгааг заадаг ч, бусад боломжийг бүрэн үгүйсгэсэн эцсийн онош гэсэн үг биш. Дархлаа-хими будалт (immunohistochemistry, IHC) шинжүүр нь тус бүрдээ шийдвэрлэх нотолгоо гэхээсээ илүү, олон үр дүнг нэгтгэн дүгнэх сэжүүр юм.
Тиймээс өвчтөн болон асран хамгаалагч өөрийн бичлэгийг шууд шалгах нь бодож байснаас чухал. Ихэнх эмнэлэг өвчтөн өөрөө буюу итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчид эмнэлгийн бичлэгийн хуулбар (уншсан дүгнэлт, эмгэг судлалын хариу, явцын тэмдэглэл)-ыг хүсэлт гаргаж авах боломжийг олгодог. Хариунд 'зөвлөж байна', 'шаардлагатай' гэх үг байвал уг зөвлөмжийг цаашид хэрхэн биелүүлснийг дараагийн үзлэгээр тайван асуух нь тустай.
Ойлгоход хэцүү, эсвэл үр дүн зөрүүтэй мэт санагдвал асуултаа тэмдэглэж эмчээсээ асуух, эсвэл өөр эмнэлгээс давхар дүгнэлт (second opinion) авах нь өвчтөний хууль ёсны эрх. Ийм хүчин чармайлт нь эмчээ үл итгэхийн тулд бус, өөрийн эмчилгээнд оролцож, хамтдаа илүү зөв шийдвэр гаргахын тулд юм.
Энэ нийтлэл нь зөвхөн ерөнхий мэдээллийн зорилготой бөгөөд тодорхой өвчтөний онош, эмчилгээг орлохгүй. Шинжилгээний хариуны тайлбар болон дараагийн алхмуудыг заавал өөрийн эмч, эмнэлгийн ажилтантай зөвлөлдөнө үү.