Хорт хавдар (cancer) шиг ноцтой өвчнийг эмчлүүлж байх үед бүх анхаарал ганцхан оношид төвлөрдөг нь зүй ёсны хэрэг. Ядрах, жин хасах, амьсгаадах, зүрх дэлсэх зэрэг шинж илэрвэл 'энэ бол хорт хавдар эсвэл химийн эмчилгээ (chemotherapy) байх' гэж бодох нь амархан. Гэвч бие нэг зэрэг олон эмгэгтэй байж болох бөгөөд огт өөр өвчин ижил төстэй шинж тэмдэг үүсгэж болно. Түгээмэл хоёр жишээ бол бамбай булчирхайн хэт идэвхжил (hyperthyroidism) ба төмрийн дутагдал (iron deficiency) юм.
Бамбай булчирхайн хэт идэвхжил нь бамбай булчирхай хэт их даавар ялгаруулж, биеийн бодисын солилцоог хэт хурдасгах үед үүсдэг. Сайн хооллож байгаа хэрнээ жин хасах, амарч хэвтэж байхад ч зүрхний цохилт олшрох, гарын нарийн чичрэлт, халуунд тэсвэргүй болох, бага зэрэг хөдөлөхөд амьсгаадах байдлаар илэрч болно. Эдгээр шинж нь химийн эмчилгээний гаж нөлөө, эсвэл 'эрүүлээр жин хасаж байна' гэсэнтэй андуурагдаж, удаан хугацаанд анзаарагдахгүй өнгөрөх нь бий.
Төмрийн дутагдал нь биед төмөр дутах явдал бөгөөд улаан мах эсвэл тэнцвэртэй уураг (protein) хэрэглээ буурсан үед үүсэх магадлал өндөр. Ядрах, толгой эргэхээс гадна шөнө хөл загатнаж, өөрийн эрхгүй хөдөлж нойрыг алдагдуулдаг хөлний тайван бус хам шинж (restless legs syndrome) хүргэж болно. Удаан хугацаанд голдуу ургамлын гаралтай хоол идсэн, эсвэл эмчилгээ эхлэхээс өмнө цус багадалтын талаар сонссон хүн бол нэг удаа шалгуулах нь зүйтэй.
Сайн тал нь эдгээр хоёр эмгэгийг ихэвчлэн энгийн цусны шинжилгээгээр (blood test) тогтоож болох ба зохих эмчилгээ эхэлмэгц шинж тэмдэг мэдэгдэхүйц сайжирдаг. Зорилго нь өөрийгөө оношлох биш, харин шинж тэмдэг хэзээнээс эхэлсэн, ямар мэдрэмжтэй, хэр давтамжтай болохыг тэмдэглэж аваад дараагийн үзлэгээр эмчдээ шууд хэлэх явдал юм. Том өвчний улмаас жижиг дохиог удаан үл тоомсорловол эдгэрэлтэд шаардлагатай тэнхээ, нойр, хооллолтын хэмнэл ч мөн алдагдаж болно.
Хорт хавдрын эмчилгээ гэдэг 'гол' зүйлд анхаарах нь зөв, гэхдээ түүний хажуугийн 'нэмэлт' дохио болох бамбай булчирхай, төмөр, нойр, зүрх дэлсэлтийг хамт ажиглах нь эдгэрэлтийн чанарыг сайжруулна. Шинээр гарсан, эсвэл аажмаар хүндэрч буй шинж тэмдэг байвал өчүүхэн мэт санагдсан ч эмчлэгч эмчтэйгээ ярилцахыг зөвлөж байна.
Энэ нийтлэл нь ойлголт өгөх зорилготой ерөнхий мэдээлэл бөгөөд хувь хүний оношилгоо, эмчилгээг орлохгүй. Шинж тэмдэг болон эм хэрэглэхтэй холбоотой шийдвэрийг заавал өөрийн эмчлэгч эмч нартайгаа зөвлөлдөнө үү.