Хорт хавдар (cancer) ихээр даамжирч, амьдралын сүүлчийн үе ойртох тусам өвчтөн ихэвэр нойрмог болж, сэрээхэд хэцүү болж, ярих чадвараа алддаг нь түгээмэл. Гэр бүлийнхэнд энэ нь гэнэт салах ёс гүйцэтгэх боломжоо алдсан мэт хүндээр тусдаг ч, эмнэлзүйн хувьд ихэвчлэн ямар нэг алдаа гарсны шинж биш, харин үхэх явцын байгалийн нэг хэсэг байдаг.
Ухамсар бүдгэрэхэд хэд хэдэн шалтгаан давхцана. Өвчин даамжрах тусам элэг, бөөр (liver, kidney) хорыг цэвэрлэх чадвар буурч, давсны тэнцвэр алдагдаж, цусны эргэлт ба хүчилтөрөгчийн хангамж багасч тархины сэрэг байдал буурдаг. Үүн дээр өвдөлт хүчтэй үед хэрэглэдэг морфин (morphine) зэрэг мансууруулах төрлийн өвчин намдаах эм нэмэгдэж болно. Ялангуяа бөөрний үйл ажиллагаа суларсан сүүлчийн үед эм ба түүний бодис бие махбодид амархан хуримтлагдаж, ижил тунгаар ч гүн нойрмоглол үүсгэж болдог.
Гэр бүлийнхэн "өвчин намдаах эмний улмаас эрт нас барсан болов уу?" гэж байн байн асуудаг. Өвдөлт ба амьсгаадалтыг намдаахаар зохистой тохируулсан эмчилгээ нь амьдралыг богиносгох зорилготой биш, харин үлдсэн хугацааг бага зовлонтой өнгөрүүлэхэд туслах тайвшруулах (palliative) эмчилгээ юм. Өвчтөнг сэргэг байлгах ба өвдөлтийг хангалттай намдаах хоёрын хооронд тэнцвэр хэрэгтэй бөгөөд энэ тэнцвэрийг өвчтөн, гэр бүлийн хүсэлээр эмчийн багтай хамт тохируулж болно. Илүү сэрүүн цаг хэрэгтэй бол хүслээ урьдчилан хэлэх нь зүйтэй.
Тайтгаруулах нэг зүйл бол сонсгол (hearing) хамгийн сүүлд бүдгэрдэг мэдрэхүйн нэг гэж үздэг явдал юм. Өвчтөн нүдээ нээж, хариулж чадахгүй байсан ч дотно үг, танил дуу хоолой түүнд хүрч болно. Гараас нь барьж, нэрийг нь дуудаж, талархал ба хайраа аажуухан хэлээрэй. Намуун, зөөлөн өнгөөр хэлэхэд хангалттай.
Сүүлчийг сахьж буй гэр бүлийнхэн ч гүнээ ядардаг. Хэдэн өдөр асрах нь бие, сэтгэлийг хоёуланг нь сульдуулдаг тул ах дүү, сувилагч, хосписын багтай үүргээ хуваалцаж, өөрийн хоол, амралтаа анхаараарай. Салсны дараа ирэх гуниг ба "илүү ихийг хийж чадаагүй" гэх өөрийгөө буруутгах сэтгэл бол байгалийн зүйл бөгөөд шаардлагатай бол гашуудлын зөвлөгөө, дэмжлэгийн бүлгийн тусламж авч болно.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл олгох зорилготой бөгөөд тодорхой өвчтөний эмчилгээг орлохгүй. Эм тохируулах, тайвшруулах хэмжээ, амьдралын сүүлчийн үеийн асаргааны шийдвэрийг эмчлэгч эмч ба хосписын багтай заавал зөвлөлдөж гаргана уу.