Хорт хавдрын (cancer) онош болон эмчилгээ нь зөвхөн бие махбодод төдийгүй сэтгэл санаанд ч хүнд дарамт учруулдаг. Сэтгэл түгшил, айдас, ганцаардал зэрэг олон мэдрэмж нэгэн зэрэг дайрах боловч тэдгээрийг үгээр илэрхийлэх амаргүй байдаг. Ийм үед зураг зурах, бичих, гэрэл зураг, хөгжим зэрэг илэрхийллийн үйл ажиллагаа (expressive arts) дотоод мэдрэмжийг гадагш гаргаж, эмх цэгцэд оруулахад тус болж болно.
Илэрхийллийн үйл ажиллагаа гэдэг нь гайхалтай уран бүтээл туурвих тухай биш юм. Санаанд орсон өнгөөр чөлөөтэй будах, өнөөдөр юу мэдэрснээ богино бичих, эсвэл хол байгаа хайртай хүндээ хүргээгүй захидал бичих нь хангалттай. Хамгийн чухал нь чадварлаг хийх биш, харин үнэнчээр илэрхийлэх явдал юм. Хэн нэгэнд үзүүлэхээр хийдэггүй тул зөв бичих дүрэм буюу зурах ур чадвараас санаа зовох хэрэггүй.
Хэд хэдэн судалгаагаар тодорхой хугацаанд өөрийн мэдрэмжийг бичих илэрхийллийн бичих (expressive writing) болон уран зургийн үйл ажиллагаа нь хорт хавдартай хүмүүсийн сэтгэл түгшил, гутралыг бууруулж, өдөр тутмын сэтгэл ханамжийг дээшлүүлэхэд тус болж болохыг тэмдэглэжээ. Гэхдээ үр нөлөөний хэмжээ хүн бүрт өөр бөгөөд бүгдэд адил илэрдэггүй. Илэрхийллийн үйл ажиллагааг эмчилгээг орлох арга биш, харин эмчилгээний явцыг тэсвэрлэхэд сэтгэлийг түшиж өгөх туслах хэрэгсэл гэж ойлгох нь зүйтэй.
Анх эхэлж байгаа бол өдөрт 10–15 минут, долоо хоногт хоёр гурван удаа хөнгөхөн хийж үзээрэй. 'Өнөөдрийн хамгийн хүнд мэдрэмж', 'талархаж буй нэг зүйл', 'маргаашийн жижиг хүсэл' гэх мэт богино сэдэв сонгох нь цагаан хуудасны өмнө цэл хөших мэдрэмжийг бууруулдаг. Бичих хэцүү бол гэрэл зураг цуглуулах, дуртай хөгжмөө сонсож санаанд орсон дүр зургийг зурах нь бас сайн эхлэл болно. Өвчтөн төдийгүй хажууд асарч буй гэр бүл хамт хийвэл үгээр илэрхийлж чадаагүй сэтгэлээ хуваалцах суваг болж өгдөг.
Гэхдээ зураг, бичвэрээ эргэн санах бүрт өвдөлттэй дурсамж хүчтэй сэргэх, эсвэл хэд хоног нойргүйдэж, хоолны дуршил, урам зориг эрс буурвал илэрхийллийн үйл ажиллагаагаар ганцаараа тэсвэрлэхийг бүү оролд, мэргэжлийн тусламж авах нь аюулгүй. Олон эмнэлэгт сэтгэцийн онкологийн (psycho-oncology) зөвлөгөө, нийгмийн ажилтны дэмжлэг, өвчтөний бүлэг байдаг тул эмчлэгч багтайгаа зөвлөлдөөрэй.
Энэ нийтлэл нь зөвхөн ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд хувь хүний онош, эмчилгээг орлохгүй. Сэтгэл санааны эрүүл мэнд, эмчилгээний явцтай холбоотой асуултаа заавал эмчлэгч эмч нартайгаа зөвлөлдөнө үү.