Шүлсний булчирхайн хавдар, ялангуяа чихний урд талын чулуун булчирхай (parotid) -д үүсэх хавдрын онош тавигдсаны дараа ихэвчлэн эхлээд мэс засал хийдэг. Дараа нь дахилт өгөх эрсдэл өндөр гэж үзвэл туяа эмчилгээ (radiation therapy) нэмдэг. Энэ хүртэл бол замнал нэлээд тодорхой. Гэхдээ өвчтөнүүдийн байнга асуудаг нэг асуулт бий: "Зөвхөн туяа эмчилгээ хүрэлцэхгүй бол хорт хавдрын эмчилгээ (chemotherapy) -г бас хийх ёстой биш үү?" Цисплатин (cisplatin) шиг эмийн тухай яриа гарвал, илүү хүчтэй эмчилбэл илүү сайн байх нь ойлгомжтой мэт санагддаг.
Тэр зөнг шууд нүүр тулан судалсан судалгаа бий. АНУ-ын хорт хавдрын судалгаанд тулгуурлан шүлсний булчирхайн хавдартай ойролцоогоор 400 өвчтөнийг цуглуулж, мэс заслын дараа зөвхөн туяа эмчилгээ авсан бүлэг болон туяан дээр хорт хавдрын эм нэмж авсан бүлгийн амьд үлдэлтийг харьцуулжээ. Үнэнийг хэлэхэд үр дүн нь жаахан гэнэтийн байсан. Хорт хавдрын эм нэмснээр илүү удаан амьдрахад утга учиртай давуу тал илрээгүй гэнэ. Тоон үзүүлэлтээр ч, статистикийн хувьд ч.
Цисплатин (cisplatin) гэдэг эм юу болохыг түр тодруулбал ойлгоход амар. 1970-аад оноос хойш хэрэглэж буй цагаан алт (platinum) -ын бүлгийн эм бөгөөд хорт хавдрын эсийн ДНХ (DNA) -д наалдаж, эсийг үржихээс нь сэргийлдэг байдлаар ажилладаг. Асуудал нь энэ нь зөвхөн хорт хавдрын эсийг сонгож цохидоггүйд оршино. Эрүүл эсэнд ч хохирол учирдаг тул дотор муухайрах, бөөрөнд ачаалал өгөх, сонсгол муудах, гар хөл бадайрах зэрэг гаж нөлөө дагалддаг. Тиймээс "үр дүн нь тодорхой байгаа" гэсэн урьдач нөхцөлтэй байж л тэр зовлонг тэвчих үндэслэл бий болдог эм юм.
Харин энэ судалгааны хэлж буй зүйл нь, ядаж шүлсний булчирхайн хавдрын хувьд туяан дээр цисплатин (cisplatin) нэмэхэд амьд үлдэлт нэмэгдээгүй гэдэг. Тэгвэл зөвхөн гаж нөлөө гэдэг өртөг л үлдэж, олж авах зүйл нь бүрэлзэнэ. Толгой хүзүүний бусад хавдар, жишээ нь төвөнхийн хавдар (laryngeal cancer) эсвэл амны хөндийн хавдар (oral cavity cancer) -т туяа болон хорт хавдрын эмийг хамт хэрэглэх нь стандарт болсон тохиолдол олонтай боловч, тэр томьёог шүлсний булчирхайн хавдарт шууд авч хэрэглэж болохгүй гэсэн дохио юм. Хавдар үүссэн байрлал болон төрлөөсөө хамаараад шинж чанар нь нэлээд өөр байдаг шүү дээ.
Мэдээж энэ нэг өгүүллээр бүх зүйл шийдэгдсэн гэсэн үг биш. Шүлсний булчирхайн хавдар нь өвчтөний тоо өөрөө цөөн тул томоохон хэмжээний эмнэлзүйн судалгаа (clinical trial) -г цэвэр ажиллуулахад хэцүү, мөн хавдрын нарийвчилсан дэд төрөл буюу явц ямар байгаагаас хамаараад өгүүлэмж өөрчлөгдөх боломжтой. Гэхдээ "туяан дээр хорт хавдрын эм нэмбэл заавал дээрдэх биз" гэсэн бүрхэг хүлээлтийг нэг удаа эргэлзэж үзэх нь зүйтэйг харуулж байна. Илүү хүчтэй эмчилгээ үргэлж илүү сайн эмчилгээ байдаггүй юм.
Тиймээс эмчилгээний чиглэлээ тогтоохдоо эмчлэгч багтайгаа өөрийн хавдрын байдлыг ярилцаж, сайтар зөвлөлдөхийг хүсье. Энд бичсэн нь зөвхөн нэг судалгааны харуулсан хандлага бөгөөд хүн бүрт адилхан хамаарах хариулт биш.
Анхааруулга: Энэ нийтлэл нь зөвхөн ерөнхий мэдээллийн зорилготой бөгөөд мэргэжлийн эмнэлгийн зөвлөгөөг орлохгүй. Өөрийн онош, эмчилгээтэй холбоотой шийдвэрийг гаргахдаа заавал мэргэжлийн эмчтэй зөвлөлдөнө үү.