Эрүүл мэндийн үзлэгийн үеэр санамсаргүйгээр 1 см-ээс бага хэмжээтэй жижиг бамбай булчирхайн хорт хавдар (papillary thyroid carcinoma) илрэхэд олон хүн "үүнийг яг одоо мэс засал хийх ёстой юу" гэж эргэлздэг. Ийм төрлийн жижиг хавдар ихэвчлэн удаан өсдөг бөгөөд таамаглал нь сайн байдаг тул сүүлийн үед даруй мэс засал хийхгүйгээр тогтмол хяналт тавьдаг "идэвхтэй ажиглалт (active surveillance)" гэсэн сонголтыг бас ярьдаг болсон.
Идэвхтэй ажиглалт гэдэг нь тодорхой хугацааны зайтайгаар хэт авиан (ultrasound) шинжилгээгээр хавдрын хэмжээ өөрчлөгдөж байгаа эсэх, тунгалгийн зангилаа руу тархах шинж тэмдгийг ажиглаж, утга учиртай өөрчлөлт гарсан үед мэс засал руу шилждэг арга юм. Харин эхнээсээ мэс засал хийхийг зөвлөдөг тохиолдол бас бий — энэ нь хавдрын байрлал, өвчтөний нас зэрэг нөхцлөөс хамаардаг.
Ялангуяа нас бол чухал шалгуурын нэг. Ерөнхийдөө өндөр настай хүмүүст хавдар удаан явагддаг хандлагатай тул ажиглахыг зөвлөж болох бол харьцангуй залуу хүний хувьд цаашид амьдрах хугацаа урт тул тэр хооронд хавдар өсөх магадлалыг харгалзан идэвхтэй эмчилгээг санал болгож болно. Мөн хавдар бамбай булчирхайн бүрхүүл (capsule)-д ойр, эсвэл амьсгалын зам, мэдрэлд ойрхон байвал жижиг ч гэсэн байрлалаасаа болоод мэс заслыг түрүүлж бодох тохиолдол бий.
"Одоо орхиод ч болно" гэх үг, "гэхдээ мэс засал хийхийг зөвлөж байна" гэх үг зэрэг сонсогдвол төөрөгдмөөр санагдаж болно. Гэвч энэ нь зөрчил биш — одоохондоо эрсдэл бага ч урт хугацаанд хараад авч хаях нь ашигтай байж болзошгүй гэсэн утгатай байх нь олонтаа.
Шийдвэр гаргахын өмнө асууж тодруулбал зохих зүйлс бий: идэвхтэй ажиглалт хийвэл шинжилгээний давтамж болон мэс засал руу шилжих шалгуур юу вэ, миний хавдрын байрлал мэс заслын хүндрэл (хоолойн өнгө өөрчлөгдөх, кальцийн зохицуулга гэх мэт)-д хэрхэн нөлөөлөх вэ, мэс заслын дараа даавар (hormone)-ын эм уух шаардлагатай юу гэдгийг урьдчилан асуувал тустай. Шийдвэрээ гаргаж чадахгүй бол өөр эмнэлгээс дахин нэг удаа санал (second opinion) авах нь бас бүрэн боломжтой, ухаалаг сонголт юм.
Энэ нийтлэл нь зөвхөн ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд хувь хүний эмчилгээг орлохгүй. Өөрийн биеийн байдалд тохирсон шийдвэрийг заавал эмчтэйгээ сайтар зөвлөлдөж гаргана уу.