Анх хүзүүнд гуурс гарахад толиндоо харахаас айдаг гэдэг хүн олон. Насаараа хамар, амаараа л амьсгалж байгаад нэг өдрөөс эхлэн хүзүүний голд байгаа жижиг нүхээр агаар орж гардаг болохоор тэр. Гэтэл хэдхэн хоног амьдарч үзэхэд бие нь түрүүлж дасдаг. Эхэндээ эвгүй байсан амьсгалын чимээ ч, гуурсаар гарах тэр салхины чимээ ч нэг мөчид зүгээр л миний амьсгалын нэг хэсэг болж хувирдаг. Гуурсан хоолой цоолох гуурс (tracheostomy) бол хамар, хоолойг дайрахгүй шууд амьсгалын замд агаар илгээдэг зам юм. Тиймээс нэг зүйлийг тодорхой мэдэж авах ёстой. Ердийн манай хамрын хийдэг ажил, өөрөөр хэлбэл агаарыг дулаацуулж, чийгшүүлж, тоос шороог шүүж өгдөг тэр ажлыг одоо би өөрөө орлож хийх ёстой болсон гэдэг юм.
Тэрний эхнийх нь бол чийгшүүлэлт юм. Хамрыг алгассан хуурай агаар тэр чигээрээ амьсгалын замд орвол цэр наалдамхай болж хатан түгжрэхэд амар. Энэ нь хамгийн аюултай. Тиймээс өрөөний чийгшилтийг зохистой хадгалж, зохиомол хамар (HME шүүлтүүр)-ыг гуурсны амсар дээр углаж миний амьсгалаас гарах чийгийг дахин барих аргыг ихэвчлэн хэрэглэдэг. Усыг ердийнхөөс бага зэрэг илүү уувал цэр хамаагүй шингэн болдог. Хэрэв цэр дандаа шарлаж наалдамхай болох, эсвэл амьсгалахад грөг грөг чимээ ихсэвэл тэр бол биеийн илгээж буй дохио. Хүчээр бүү тэвч, чийгшүүлэлтээс шалгаж үзээрэй.
Гуурсны эргэн тойрны арьсны арчилгаа ч өдөр тутмын ажил болдог. Өдөрт нэг хоёр удаа цэвэр гараар гуурс орсон газрын тойргийг зөөлөн арчиж, хооронд нь хийх самбай (боолт) нойтон болсон бол солино. Шүүрэл хуримтлагдвал арьс цэврүүтэх эсвэл үнэртэхэд амар учраас тэр. Арчихдаа улаан хавдах, шар ус гарах, дарвал өвддөг газар байвал зүгээр өнгөрөөлгүй эмнэлгийн багтаа хэлэх нь дээр. Хүзүүг бэхлэх уяаг хуруу нэг хоёр орох төдийхөн чанга татаарай. Хэт сул бол гуурс гарч, хэт чанга бол хүзүү үрэгддэг. Энэ мэдрэмж хэдэн хоног хийвэл гарт дасдаг.
Цэр сорох буюу аспираци хийх нь эхэндээ хэн боловч айдаг. Нарийн гуурс хийж цэр сорох юм, үнэнийг хэлэхэд кэх кэх хийж нулимс ч цийлэгнэдэг. Гэхдээ арга нь олдвол хамаагүй амар болдог. Хэт гүн, хэт удаан бүү хий, нэг дор урт сорохын оронд богино тасалж хий, дуусахаар хэсэг амьсгаа авах зав өг. Энэ хэдийг л баримталбал хамаагүй амар. Аспираци хийхийн өмнө, дараа гараа цэвэр угаах нь хэлэх ч хэрэггүй. Тухай бүрд шинэ ариутгасан гуурс хэрэглэх нь зарчим тул эхэндээ ярвигтай санагддаг ч энэ нь халдвараас сэргийлэх хамгийн баталгаатай арга юм.
Дуу хоолойны тухай ч орхиж болохгүй. Гуурсны төрлөөс хамаарч яриа гарахгүй болох тохиолдол ч бий, ярианы хавхлага (speaking valve) зэрэг туслах хэрэгслээр дахин дуу гаргах тохиолдол ч бий. Хэсэг хугацаанд яриа гарахгүй бол боогдож, гомдоморгож ч мэдэх. Тийм үед гар утасны тэмдэглэл, цагаан самбар, гар дохио зэргийг гэр бүлтэйгээ урьдчилан тохирч авбал гэнэтийн өдөр тутмын яриа болдог. Мөн угаалга хийхдээ гуурс руу ус орохгүйн тулд онцгой болгоомжтой бай. Шүршүүрийг хүзүүний доор тавих эсвэл хамгаалалтын бүрхүүл хэрэглэх байдлаар. Усанд сэлэх нь огт болохгүй.
Хамгийн чухал нь, энэ бүхэн эхэндээ уул шиг их санагдаж байсан ч эцэстээ гарт дасдаг гэдэг үнэн юм. Яаралтай үед бэлэн байхын тулд нөөц гуурс болон сорогчийг үргэлж ойрхон тавьж, гуурс түгжрэх эсвэл гарах үед яаж арга хэмжээ авахаа гэр бүлтэйгээ урьдчилан нэг дадлага хийж тавьбал сэтгэл хамаагүй амардаг. Гэнэт амьсгалахад хэцүү болох, уруул хөхрөх, эсвэл гуурснаас цус харагдвал бүү эргэлзэ, шууд яаралтай тусламж аваарай. Энд бичсэн зүйл нь зүгээр л ерөнхий заавар тул миний гуурсны төрөл, байдалд тохирох тодорхой аргыг заавал хариуцсан эмнэлгийн багтайгаа тааруулж яваарай.