Генийн шинжилгээгээр BRCA1 буюу BRCA2 мутаци гарсан гэсэн хариуг гартаа авмагц толгой нь цайраад явсан гэдэг хүмүүстэй би үе үе уулздаг. Хаана ч өвдөөгүй атал эмч "урьдчилан сэргийлэх мэс засал" гэдэг үг хэлэх болохоор шүү дээ. Эрүүл саруул өндгөвч буюу хөхөө урьдчилан авна гэдгийг шууд хүлээж авахад бэрх нь зүй ёсны хэрэг. Үнэндээ энэ нь өвчнийг эмчлэх мэс засал биш, хараахан ирээгүй эрсдэлийг урьдчилан бууруулах сонголт учраас илүү хэцүү байдаг.
BRCA мутаци агуулж байвал өндгөвчний хорт хавдар болон хөхний хорт хавдраар өвдөх магадлал жирийн хүнээс нэлээд өндөр болдог. Мутацийн төрөл, удамшлын түүхээс хамаарч өөр өөр боловч насан туршид өндгөвчний хорт хавдрын эрсдэл багадаа арав хэдэн хувиас ихдээ 40 гаруй хувь хүртэл өсөх нь бий. Ялангуяа өндгөвчний хорт хавдар эхэн үедээ бараг шинж тэмдэггүй, тогтмол үзлэгээр эрт илрүүлэхэд ч хүндрэлтэй тул урьдчилан сэргийлэх зорилгоор өндгөвч, өндгөвчний сүвийг хамт авах мэс заслыг зөвлөх нь олонтаа. Ихэвчлэн төрөх төлөвлөгөөгөө дуусгасан 30-аад насны сүүл, 40-өөд насны эхэн үед бодолцдог.
Гэвч мэс засал хийлгэснээр эрсдэл тэг болдоггүй. Өндгөвч, өндгөвчний сүвийг авсан ч хэвлийн гялтан (peritoneum) талаас ижил төстэй хорт хавдар ховроор үүсч болох тул "магадлалыг ихээхэн бууруулдаг" гэсэн илэрхийлэл илүү оновчтой. Мөн цэвэршихээс өмнө өндгөвчийг авбал даавар гэнэт тасрахын улмаас нүүр улайх, ясны сийрэгжилт (osteoporosis), зүрх судасны ачаалал зэрэг эрт цэвэршилтийн шинж тэмдэг дагалддаг. Тиймээс мэс заслын цаг хугацаа, дааврын нөхөн эмчилгээ хийх эсэх, хөхийг хэрхэн арчлахыг нэг дор тавьж ярилцах ёстой. Хөхийг мэс заслын оронд тогтмол MRI болон үзлэгээр нягт нямбай хянах замыг сонгох хүн ч цөөнгүй.
Шийдвэрийн өмнө хамгийн их ганхуулдаг зүйл бол "одоо заавал хийх ёстой юу" гэсэн сэтгэл юм. Ганц зөв хариу нь тогтоогдсон асуудал биш учраас тийм. Ижил мутацитай эгч дүү нар нэг нь мэс заслыг, нөгөө нь хяналт ажиглалтыг сонгох нь ч элбэг. Хамгийн чухал нь өөрийн нас, төрөх төлөвлөгөө, гэр бүлийн хэн нь хэдэн настайдаа ямар хорт хавдраар өвдсөн, мөн жил бүрийн үзлэгийн стрессийг үүрч амьдрах нь тэвчихүйц эсэх хүртэл бүгдийг дэлгэж тооцоолох явдал. Генийн зөвлөгөөний мэргэжилтэнтэй нэг удаа удаан ярилцвал бүрхэг байсан тоонууд өөрийн нөхцөлд тохирсон зураг болж эмхэрхдэг.
Мөн энэ нь ганцаараа тэвэрч шийдэх зүйл биш юм. Мутаци бол гэр бүлтэй хуваалцдаг мэдээлэл болохоор ах дүү буюу хүүхдүүд шинжилгээ хийлгэх эсэх нь ч хамт яригдаж болно. Сэтгэл санааны хувьд хүндэрвэл зөвлөгөө буюу өвчтөнүүдийн бүлгийн тусламжийг авах нь сул дорой биш, харин ухаалаг хэрэг. Эцэстээ ямар ч сонголт хийсэн "би хангалттай судалж, өөрийн гараар сонгосон" гэдэг мэдрэмж хожим том хүч болдог.
Энд бичсэн зүйл бол зөвхөн ерөнхий тайлбар тул бодит шинжилгээний хариу, мэс заслын цаг хугацааг заавал эмчилгээний багтайгаа зөвлөлдөж тогтоогоорой.