Хүүхэд "толгой өвдөж байна" гэж хэлэх нь түгээмэл зүйл. Унтаж амжаагүй, ханиад хүрэх гэж байгаа, эсвэл өдөржингөө гүйж тоглоод ядарсан зэргээс болж ийм байх нь олонтаа. Тиймээс эцэг эх талаасаа үүнийг тоомжиргүй өнгөрөөхөд амархан. Гэтэл хүүхдийн тархины хавдар (brain tumor) яг энэ "түгээмэл шинж тэмдэг"-ийн дунд нуугдаж байдаг учраас анзаарахад хэцүү. Ховор тохиолддог ч гэсэн хүүхдэд үүсдэг хатуу хавдруудаас (solid tumor) багагүй хувийг эзэлдэг бөгөөд шинж тэмдэг нь чимээгүйхэн гарч ирээд аажмаар хүндрэх маягтай учраас эхэн үед нь анзаарагдалгүй өнгөрөх нь бодсоноос олон байдаг.

Хамгийн их дурдагддаг дохио бол толгой өвдөх, бөөлжих хоёр. Гэхдээ энгийн толгойны өвдөлтөөс арай өөр шинжтэй. Үүр цайх үед буюу өглөө сэрмэгцээ толгой өвдөж байна гэх, эсвэл унтаж байгаад толгой өвдөж сэрэх хэв маяг давтагдвал нэг удаа сэжиглэх нь зүйтэй. Хэвтэх үед толгойн дотоод даралт (intracranial pressure) нэмэгдэж өвдөлт хүндрэх хандлагатай байдаг учраас тэр. Бөөлжих нь ч мөн адил, дотор муухайрах урьдчилсан дохиогүйгээр гэнэт огиулан бөөлждөг нь онцлог. Гэдэс муудсан үеийнх шиг дотор муухайрах нь удаан үргэлжлэхгүй, харин ч бөөлжсөний дараа толгой нь арай цэлмэг болсон гэдэг хүүхдүүд ч бий.

Сайн ярьж чаддаггүй нялх хүүхэд бол өөр шинжийг харах хэрэгтэй. Нэг нас хүрээгүй нялх хүүхдийн гавлын яс бүрэн наалдаагүй байдаг учраас толгойн дотоод даралт нэмэгдвэл толгойн тойрог хэвийн бусаар хурдан томордог. Зулайн зөөлөн хэсэг чанга хөөж томрох, эсвэл хэвийн үеэс ондоо байдлаар байн байн уйлж бачимдах, муу хооллож сульдах байдал нь ч мөн анхааралгүй өнгөрөөхөд хэцүү өөрчлөлт. Энэ насны хүүхэд "хаана нь хэрхэн өвдөж байгаа"-гаа үгээр хэлж чаддаггүй учраас эцэст нь хэвийн байдлаасаа ялгаатай болсныг хажуу талынх нь хэн анзаарах нь чухал болдог.

Биеийн тэнцвэр буюу хөдөлгөөн өөрчлөгдөх нь ч мөн ихэвчлэн анзаарагдалгүй өнгөрдөг хэсэг. Сайн алхдаг байсан хүүхэд нэг өдрөөс эхлэн байн байн нэг тал руугаа хэлбийх, ойр ойрхон унах, аяга барих эсвэл бичих үед гар нь эвгүй харагдаж байвал анхаарах хэрэгтэй. Нүд нь ч мөн адил. Нэг нүд нь дотогшоо хорсох (strabismus) буюу юм хоёрлон харагдах (diplopia) гэх, юм харахдаа байн байн толгойгоо нэг тал руугаа хэлбийлгэх гэвэл энгийн нүдний асуудал биш байж магадгүй. Хавдар хаана үүссэнээс хамаараад шинж тэмдэг нь маш олон янз байдаг учраас "энэ ганц шинж байвал тархины хавдар" гэж тасчин хэлж болох шинж тэмдэг үнэндээ байхгүй.

Тиймээс илүү чухал нь ганц шинж тэмдгээс илүүтэй "өөрчлөлтийн урсгал" юм. Хааяа нэг удаа толгой өвдөх нь хэн бүхэнд тохиолддог ч, толгойны өвдөлт хэдэн долоо хоногийн туршид улам ойртож хүндэрч байгаа, эсвэл үүн дээр өглөөний бөөлжилт, алхааны өөрчлөлт, зан ааш нь гэнэт сульдсан мэт дохионы хоёр гурав нь давхцан гарвал тэр үед хойшлуулалгүй үзүүлэх нь зөв. Эмнэлэгт очвол ихэнхдээ том асуудал биш байх нь олон. Гэсэн ч нэг удаа шалгуулж сэтгэл амраах нь зүгээр л бүрхэг санаа зовнилоо өсгөж байгаад цаг хугацааг алдахаас дээр.

Энэ бичвэр нь шинж тэмдгийг ойлгоход тань туслах зорилгоор эмхэтгэсэн зүйл бөгөөд оношлогоог орлож чадахгүй. Хүүхдийн байдал хэвийн үеэс ялгаатай мэт санагдвал интернэт хайлтаас илүү эхлээд хүүхдийн эмч буюу хүүхдийн мэдрэлийн эмчид (pediatric neurologist) үзүүлэхийг зөвлөж байна.