"Хорт хавдрын вакцин (cancer vaccine) амжилттай туршигдлаа" гэсэн гарчиг гарахад эмчилгээ хийлгэж буй хүн, дэргэд нь байгаа гэр бүл нь тэр мөрийг өөрсдийн хуанли дээр давхарлаж уншдаг. Дараагийн химийн эмчилгээний (chemotherapy) өдөр аль хэдийн товлогдсон хүний хувьд энэ нь зүгээр нэг шинжлэх ухааны мэдээ биш, "жаахан тэвчвэл болох уу" гэсэн асуулт болж хувирдаг. Энэ найдвар ихэвчлэн дөрвөн зүг рүү салдаг.
Нэгд, тэр мэдээ судалгааны аль үе шатанд байгаа вэ. Шинэ эмчилгээ эмнэлэгт хүрэхээс өмнө эсийн болон амьтны туршилт (preclinical), хүнд анх удаа хэрэглэж аюулгүй тунг тогтоох 1-р шат (phase 1), үр нөлөөний шинжийг хайх 2-р шат, одоогийн стандарт эмчилгээтэй харьцуулж үнэхээр давуу эсэхийг шалгах 3-р шат, дараа нь зөвшөөрөл олгох болон даатгалын хамрагдалт гэсэн үе шатуудыг дамждаг. Нийтлэлд "амжилттай" гэж бичсэн ч энэ нь хэддүгээр шатны үр дүн вэ, хэдэн арван хүн оролцсон уу эсвэл хэдэн мянган хүн үү, харьцуулах бүлэг байсан уу гэдгээс утга нь эрс өөр болно. Эхний шатны найдвартай санагдсан үр дүнгүүдийн олонх нь дараагийн том туршилтад мөн адил үзүүлэлт гаргаж чаддаггүй бөгөөд үүнийг батлахад л хэдэн жил зарцуулагддаг.
Хоёрт, "хорт хавдар" гэсэн нэг үгэн доторх ялгаа. Хорт хавдар бол ганц өвчин биш, үүссэн эрхтэн болон эсийн шинж чанараас хамаарч хэдэн зуун салаа болж хуваагддаг өвчний бүлэг юм. Ижил уушгины хорт хавдар ч эд эсийн хэлбэр, генийн өөрчлөлтөөс (gene mutation) хамаарч хэрэглэх эм нь өөр; ижил хөхний хорт хавдар ч дааврын хүлээн авагч (hormone receptor), HER2-ын байдлаас хамаарч эмчилгээний зураглал өөр болно. Тиймээс нэг төрлийн хавдарт гарсан ахиц нөгөөд нь шууд хамаарахгүй. Сүүлийн үед их яригдаж буй mRNA суурьтай хавдрын вакцин, хувь хүнд тохирсон неоантиген (neoantigen) эмчилгээ ч тодорхой төрлийн хавдар, тодорхой нөхцөлд судлагдаж байгаа бөгөөд халдварт өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх вакцинаас шинж чанараараа өөр юм.
Гуравт, "бүрэн ялах" ба "хянаж болох өвчин" гэдэг нь өөр өөр үг. Сүүлийн хэдэн арван жилийн өөрчлөлт нэг эм бүх хавдрыг устгасан байдлаар биш, хавдар бүрээр өөр өөрөөр илэрсэн: зарим хавдарт эдгэрэхэд ойр үр дүн нэмэгдэж, зарим хавдарт өвчнийг тээж яваа ч удаан хугацаанд амьдрах боломж уртассан. Онош зорилтот эмчилгээгээр (targeted therapy) олон жил хяналтад байдаг цусны хорт хавдар, дархлааны эмчилгээнд (immunotherapy) удаан хугацаанд хариу өгдөг зарим тархсан хавдар үүний жишээ. Гэхдээ энэ өөрчлөлтийн хурд хавдрын төрөл бүрд өөр, удаан үр дүнтэй байсан эм тэсвэржилт (resistance) үүсгэж болзошгүй, мөн хяналт сайжрах тусам урт хугацааны гаж нөлөө, зардал, тогтмол хяналтын шинжилгээ гэсэн өөр ачаа дагалддаг.
Дөрөвт, эмнэлзүйн туршилтад (clinical trial) хамрагдах нөхцөл. Эмнэлзүйн туршилтад хавдрын төрөл ба үе шат, өмнө нь авсан эмчилгээний төрөл, тоо, эрхтний үйл ажиллагааны үзүүлэлт, биеийн ерөнхий чадвар, тодорхой генийн өөрчлөлт байгаа эсэх гэх мэт хамрагдах шалгуур тогтоосон байдаг. Шалгуурт нийцсэн ч эмнэлэг хүртэлх зай, ирэх давтамж, нэмэлт шинжилгээ өдөр тутмын амьдралд ачаа болж, стандарт эмчилгээний сонголт үлдсэн бол түүнийг эхэлж зөвлөх нь бий. Оролцох эсэхийг эмчилгээний багтайгаа хамт шийдэх ёстой бөгөөд зөвхөн нийтлэл уншаад шийдэх зүйл биш.
Дараагийн үзлэгээс өмнө эмхлэх дараалал. ① Сэтгэлийг хөдөлгөсөн тэр мэдээний эх сурвалжийг (хурлын илтгэл үү, эрдэм шинжилгээний өгүүлэл үү, хэддүгээр шат вэ) тэмдэглэж авах. ② Өөрийн оношийг эд эсийн хэлбэр, үе шат, батлагдсан генийн өөрчлөлтийн хамт нэг мөрөөр бичих. ③ "Одоогийн байдалд миний хамрагдаж болох туршилт байна уу", "байвал шалгуур ба ирэх ачаалал нь ямар вэ", "одоо төлөвлөсөн эмчилгээг эхлээд дуусгах шалтгаан бий юу" гэсэн асуултуудыг бэлдэх. ④ Мэдээлэл хайхдаа улсын хорт хавдрын мэдээллийн төв, албан ёсны туршилтын бүртгэл зэрэг эх сурвалж нь тодорхой газрыг ашиглаж, эдгэрэхийг баталгаажуулдаг эсвэл урьдчилж их хэмжээний төлбөр нэхдэг газрын тухай эмчдээ эхэлж хэлэх.
Шинэ судалгаанд найдах сэтгэл нь өөрөө эмчилгээгээ үргэлжлүүлэх хүч болдог. Гэхдээ тэр найдварыг өнөөдрийн эмчилгээний төлөвлөгөөг хойшлуулах, өөрчлөх үндэслэл болгохоос илүү, дараагийн үзлэгт тодруулах асуултын жагсаалт болгон бичиж авах нь илүү тустай.
Энэхүү нийтлэл нь зөвхөн ерөнхий мэдээлэл бөгөөд хувь хүний онош, эмчилгээг орлохгүй. Эмчилгээний өөрчлөлт, эмнэлзүйн туршилтад хамрагдах эсэх зэрэг шийдвэрийг заавал эмчлэгч эмчтэйгээ зөвлөлдөж гаргана уу.