Удаан хугацаанд эмчилгээ хийлгэсэн хүн сэргээн засах дасгал хийж байгаад хэдхэн алхмын дараа зогсоод 'толгой эргэж байна' гэвэл, дэргэд нь байгаа хүн үүнийг хүсэл зоригийн асуудал гэж ойлгох нь бий. Гэвч толгой эргэх (dizziness) гэдэг нэг үгийн доор өөр өөр механизм нуугддаг. Ерөнхийд нь гурав ангилдаг. Нэгд, эргэн тойрон эргэлдэж байгаа мэт мэдрэмж буюу вертиго (vertigo) — энэ нь дотоод чихний тэнцвэрийн эрхтэн болон түүний мэдрэлтэй холбоотой байх нь олонтой. Хоёрт, нүд харанхуйлж, царай цайран, хүйтэн хөлс гарч ухаан алдах шахах мэдрэмж буюу пресинкоп (presyncope) — энэ нь тархинд очих цусны урсгал, даралт, судасны цохилт, цус багадалттай холбогддог. Гуравт, эргэлдэх мэдрэмжгүй боловч зогсоход л тэнцвэр алдагдах байдал буюу дисэквилибриум (disequilibrium) — булчингийн сулрал, хөлийн улны мэдрэхүй буурсантай холбоотой байж болно. Эмчийн өрөөнд эхний асуулт нь 'толгой эргэж байна уу' биш 'яаж эргэж байна вэ' байдгийн учир энэ.
Удаан хугацаанд эмнэлэгт хэвтэж, орондоо их байсан биед энэ гурван хэлбэр хольцолдон илэрдэг. Хөдөлгөөн удаан хязгаарлагдвал байрлал солиход даралтыг барих зохицуулга мохож (deconditioning), хөл болон биеийн голын булчин хурдан хатингардаг. Цусны цагаан эсийн хавдрын тордох эмчилгээнд (maintenance therapy) хэрэглэдэг винка алкалоид бүлгийн эм, тухайлбал винкристин (vincristine), гар хөлийн мэдрэхүйн мэдрэлд нөлөөлж болох ба 'хөл минь шалан дээр байна' гэсэн мэдээлэл сулрахад харанхуйд эсвэл нүдээ аниад зогсоход илүү найгах болно. Стероидыг удаан хэрэглэвэл гуя зэрэг биеийн голд ойр булчин эхэлж суларч болно. Иймд толгой эргэлт арилахгүй байгаа нь заавал өвчин хэвээрээ байгаагийн шинж биш, хэд хэдэн шалтгаан давхарласан байж болно.
Ортостатик гипотензи (orthostatic hypotension) гэдэг нь хэвтээ байрлалаас босоод 3 минутын дотор систолын даралт ойролцоогоор 20 мм.МУБ, диастолын даралт 10 мм.МУБ-аас илүү буурахыг хэлнэ. Үүнийг гэртээ ажиглаж болно. Тав ба түүнээс дээш минут тайван хэвтээд даралт, судасны цохилтоо хэмжинэ. Дараа нь босч, 1 минут болон 3 минутын дараа дахин хэмжинэ. Даралт буухын хэрээр судасны цохилт нэмэгдэж байна уу, эсвэл бараг өөрчлөгдөхгүй байна уу гэдгийг тэмдэглэвэл эмчид маш чухал мэдээлэл болно. Унах эрсдэлтэй тул заавал хажууд нь хүн байлгаж, барих газартай байрлалд хэмжинэ.
Эм уугаад жил гаруй өнгөрсөн ч өөрчлөлт байхгүй бол 'эм тусахгүй байна' гэж дүгнэхээс өмнө дахин шалгах зүйлс бий: гемоглобины хэмжээ (цус багадалт), өдрийн шингэн ба хоолны хэмжээ, шингэн алдалт, хамт хэрэглэж буй бусад эм (шээс хөөх эм, даралтын эм, бөөлжис намдаах эм, нойрны эм, сэтгэл гутралын эм), стероидын тунг бууруулах явц, электролит ба бамбай булчирхайн үйл ажиллагаа, халуурал буюу халдвар байгаа эсэх. Толгой зөвхөн босоход эргэж байна уу, эсвэл сууж, хэвтэж байхад ч эргэж байна уу гэдэг нь онцгой чухал сэжүүр юм.
Дараах тохиолдолд дасгалыг үргэлжлүүлэхээс илүү эмчид эхэлж үзүүлэх нь аюулгүй: ухаан алдсан, шинээр үүссэн хүчтэй толгой өвдөлт эсвэл бөөлжилт, нэг талын мөчний сулрал, хэл ярианы бүдгэрэл, юм хоёрлон харагдах, зүрх дэлсэх буюу цээж өвдөх, халуурах, хар өнгийн өтгөн гарах, тод цайх, унаж толгойгоо цохисон тохиолдол. Эмчилгээ хийлгэж буй хүнд зөвхөн халуурал ч гэсэн яаралтай үнэлгээ шаардаж болно.
Хөдөлгөөнийг сэргээхдээ 'явсан зай' биш 'байрлалын шат'-аар төлөвлөвөл зөрчилдөөн бага болно. Хэвтээд шагайг хөдөлгөж хөлөө өргөх, орны ирмэг дээр найгахгүй сууж чадах, барьж зогсоод зогсох хугацаагаа уртасгах, дараа нь алхах гэсэн дараалалтай. Дараагийн шатанд шилжихээс илүү, тухайн шатанд толгой эргэхгүй тэсэх хугацаа уртсах нь эхэнд ирнэ. Байрлал солихдоо хэвтээ байрлалаас шууд босохгүй, эхлээд нэг орчим минут суугаад босч, босоод хэсэг зогсоод дараа нь алхана. Шахалтын оймс, шингэн ба давсны хэрэглээ, орны толгой талыг бага зэрэг өндөрлөж унтах зэрэг нь тус болж мэдэх ч зүрх, бөөрний байдал болон хэрэглэж буй эмнээс хамаарах тул эмчтэйгээ урьдчилан зөвлөлдөх шаардлагатай.
Дасгал хийхээс татгалзахыг 'хүсэл зориг алдсан' гэж ойлгохоос өмнө, толгой эргэх нь өвдөлттэй адил айдас төрүүлдэг мэдрэмж гэдгийг санах хэрэгтэй. Нэг удаа хүчтэй ганхаж үзсэн бол бие тэр байрлалаас өөрөө зайлсхийж эхэлдэг. Ой тогтоолт буурах, сэтгэл хөдлөлийн хариу урьдын адил биш болох зэрэг өөрчлөлт нь удаан хэвтэх, стероид, сэргэлтийн үеийн сэтгэл гутрал, делирийн дараах үлдэц зэрэгтэй давхацаж болох тул толгой эргэлтээс тусад нь үнэлүүлэх нь зүйтэй. Мөн өдөр бүр түшиж явдаг асран хамгаалагчийн ядаргаа, уур бухимдал нь дотроо тэвчих зүйл биш, эмчийн өрөөнд ярьж болох сэдэв юм.
Үзлэгийн хугацаа богино үед нэг хуудас тэмдэглэл том үүрэг гүйцэтгэнэ. Хоёр долоо хоногийн турш толгой эргэсэн цаг ба нөхцөл (боссоны дараа шууд, алхаж байхад, хоолны дараа, эм уусны дараа), үргэлжилсэн хугацаа, хавсарсан шинж, хэвтэж байхад болон боссоны 1, 3 минутын дараах даралт, судасны цохилт, тухайн өдөр уусан эм, унах шахсан тоог бичвэл шалтгааныг нарийсгахад тусална.
Энэхүү нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл бөгөөд эмчийн үзлэг, оношилгоо, эмчилгээг орлохгүй. Шинж тэмдгийн шалтгаан, арга барил хүн бүрд өөр байдаг тул шийдвэрээ заавал эмчлэгч эмчтэйгээ зөвлөлдөж гаргана уу.