Стома (stoma, гэдэсний нүхлэлт) мэс засал хийлгээд нэг сар орчим өнгөрөхөд ихэнх хүн эмнэлгээс өгсөн цөөн хэдэн хэрэгслээр өдөр бүрээ өнгөрөөж байдаг. Дараа нь интернэтээс хайхад танил бус олон нэмэлт хэрэгсэл гарч ирж, миний хэрэглэж байгаагаас илүү сайн зүйл байгаа болов уу гэсэн бодол төрдөг. Түүн дээр нэмээд арьс хамгаалах хавтан (skin barrier, baseplate)-гийн ирмэгээр бага зэрэг цус тодорвол санаа зовнил улам ихэснэ. Энэ нийтлэл ямар нэг компани буюу бүтээгдэхүүнийг санал болгох зорилготой биш бөгөөд стомын хэрэгсэл ямар зарчмаар ангилагддаг, цус харагдвал юуг эхлээд шалгах ёстойг тайлбарласан ерөнхий мэдээлэл юм.
Хэрэгслүүд зэрэглэлээр бус үүргээрээ ангилагдана. Үндсэн дөрвөн бүлэг байдаг: арьсанд наалдаж ялгадсыг тусгаарладаг арьс хамгаалах хавтан; ялгадсыг хүлээн авах уут (pouch); стома болон хавтангийн хоорондох жижиг завсар, үрчлээг дүүргэдэг хамгаалалтын цагираг, зуурмаг, нунтаг зэрэг нэмэлт хэрэгсэл (accessories); хавтанг авахад арьс гэмтэхийг багасгадаг наалдац арилгагч (adhesive remover). Интернэтэд илүү сайн гэж магтагддаг зүйлсийн ихэнх нь сүүлийн хоёр бүлэгт хамаарах бөгөөд тодорхой асуудлыг шийдэх багаж юм. Хэрэв алдагдал гарахгүй, арьс цэвэрхэн байвал одоогийн хослол дээрээ нэмж юм тавих шаардлага бага.
Цус гарвал эхлээд хаанаас гарч байгааг ялгаж үзээрэй. Стома өөрөө гэдэсний салст бүрхүүл учраас цусан хангамж маш сайтай. Арчих үед буюу хавтан хүрэхэд гадаргуугаас бага зэрэг улаан өнгө тодорч, хэдэн минутын дотор зогсох нь харьцангуй түгээмэл бөгөөд стомад өвдөлтийн мэдрэл бараг байдаггүй тул ихэвчлэн өвддөггүй. Харин стомын эргэн тойрны арьснаас гарах цус өөр утгатай байж болно. Ялгадас хавтангийн доогуур гоожиж арьсыг цоргоох, хавтанг хурдан татаж авахад арьсны гадаргуун давхарга хуурах, үс хусах буюу зулгаасны дараа үсний уутанцрын үрэвсэл (folliculitis) үүсэх, нүхийг хэт том хайчилснаас ялгадас арьсанд шууд хүрэх зэрэг нь түгээмэл шалтгаан. Тиймээс солих бүрдээ: цус стомын гадаргуугаас гарч байна уу эсвэл арьснаас уу; зөвхөн солих үед үү эсвэл байнга уу; улайлт, нэвчилт, загатнаа, хорсолт хамт байна уу гэдгийг тэмдэглэж авбал эмчийн үзлэгт шалтгааныг нарийсгахад тустай. Хавтанг авсны дараах арьсыг гар утсаар нэг зураг авах нь урт тайлбараас илүү үнэ цэнэтэй байдаг.
Хойшлуулж болохгүй шинж тэмдгүүд. Зөөлөн дарахад ч зогсохгүй цус алдалт; уутанд хуримтлагдах час улаан цус буюу хар өнгийн цуст ялгадас; стомын өнгө ердийн улаанаас хар ягаан, хөх эсвэл цайвар болох; стома дотогшоо суух буюу хэт их цухуйх; ялгадас бүрэн зогсохын зэрэгцээ хэвлийгээр өвдөх, бөөлжих, хэвлий дүүрэх; халуурах, арьсанд гүн шарх, цэврүү, идээ гарах. Эдгээр өөрчлөлт илэрвэл мэс заслын баг эсвэл стомын асаргааны сувилагчид нэн даруй мэдэгдэх нь аюулгүй.
Чийгшүүлэгчийн талаарх түгээмэл эндүүрэл. Энгийн биеийн лосьон, тос, вазелин зэрэг тослог үлдэгдэл үлдээдэг бүтээгдэхүүнийг хавтан наалдах хэсэгт хэрэглэвэл наалдацыг сааруулж, эсрэгээрээ алдагдлын шалтгаан болно. Хэрэглэх шаардлагатай бол зөвхөн хавтан хүрэхгүй гадна талд, мөн солихын өмнөхөн хэрэглэхгүй байх нь зарчим. Арьс аль хэдийн цоргоож, хуурсан бол чийгшүүлэхээс илүү хамгаалах нь эхэнд ордог. Спиртгүй арьс хамгаалах хальс, хамгаалалтын нунтаг ба хальсыг ээлжлэн нимгэн давхарлах арга зэргийг түгээмэл хэрэглэдэг ч аль аргыг ямар дарааллаар хэрэглэхийг арьсыг биечлэн харсан мэргэжилтэн шийдэх ёстой. Өдөр тутмын арчилгаа энгийн байх тусам сайн: бүлээн цэвэр усаар угааж, үлдэгдэл үлдээдэг үнэртэй буюу чийгшүүлэгчтэй саван хэрэглэхээс зайлсхийж, үрэлгүйгээр дарж бүрэн хатаасны дараа шинэ хавтан наана.
Сайн бүтээгдэхүүн гэдэг нь эрэмбэ биш, таны хэвлийн хэлбэрээс шалтгаална. Хавтан хавтгай ба гүдгэр (convex) хэлбэртэй, хэмжээгээр нь хайчилдаг болон гараар хэлбэржүүлдэг төрөлтэй байна. Уутны систем нь хавтантайгаа нийлмэл (one-piece) ба салдаг (two-piece), доороо нээж хоослох ба бүхэлд нь солих төрөлтэй. Аль хослол тохирохыг стома арьснаас хэр өндөр цухуйсан, ойролцоо үрчлээ буюу сорви байгаа эсэх, ялгадас шингэн үү өтгөн үү, гарын хүч болон харааны байдал ямар вэ гэдэг тодорхойлно. Бусдын сайшаасан бүтээгдэхүүн таны биед илүү олон удаа алдаж мэднэ. Хэрэв хавтан гурав, дөрөв хоног тогтвортой байж, авсны дараа арьс эрүүл харагдаж байвал одоогийн хослол аль хэдийн тохирч байна гэсэн шинж.
Эхний саруудад хэмжээ байнга өөрчлөгдөнө. Хаван буурахын хэрээр стома ихэвчлэн мэс заслын дараах зургаа, найман долоо хоногийн туршид жижигрэдэг. Анхны хэмжээгээ хэвээр хэрэглэвэл нүх сул болж ялгадас арьсанд хүрнэ, харин хэт жижиг хайчилвал стома дарагдаж гэмтэнэ. Хэмжих загвараар тогтмол дахин хэмжиж, хэмжээ өөрчлөгдсөн бол жороо тохируулах боломжтой эсэхийг асуугаарай. Хавтанг авахдаа татахын оронд арьсыг доош дарж, дээрээс доош аажим салгаж, наалдац арилгагч хэрэглэвэл арьсны гадна давхарга гэмтэхээс сэргийлнэ. Ялгадас бага байдаг өлөн үеийг солих цаг болгож тогтоовол ажил хялбар болно.
Эцэст нь, стомын арчилгааг ганцаараа хайлтын систем ашиглан төгс болгодоггүй. Олон эмнэлэгт стомын зөвлөгөө өгдөг тусгай сувилагч байдаг бөгөөд үйлдвэрлэгчид үнэгүй зөвлөгөө, дээж өгөх хөтөлбөр ажиллуулдаг. Хэдхэн өдрийн тэмдэглэл — хэзээ, хаанаас алдсан, хавтан хэдэн хоног тэссэн, арьсны зураг — авч очвол зөвлөгөөний нарийвчлал ихээхэн дээшилнэ.
Энэхүү нийтлэл нь ерөнхий эрүүл мэндийн мэдээлэл бөгөөд хувь хүний оношилгоо, эмчилгээг орлохгүй. Цус гарах, арьс гэмтэх, стомын өнгө өөрчлөгдөх зэрэг биед илэрсэн аливаа өөрчлөлтийг эмчлэгч эмч буюу стомын арчилгааны сувилагчтай заавал зөвлөлдөнө үү.