Шулуун гэдэс (rectum) буюу аарцгийн (pelvis) хэсэгт туяа эмчилгээ (radiation therapy) хийлгэсний дараа дохио ирмэгц тэвчихэд бэрх бие засах яаралтай хэрэгцээ (fecal urgency), эсвэл өдөрт хэд хэдэн удаа бие засахаар явах өөрчлөлт гарах нь элбэг. Эмчилгээ дуусаад дараагийн үзлэг хүртэлх амралтын хугацаанд, гэр бүлээрээ зугаалж, алхаж гүйж биеэ сэргээх үед ч энэ шинж тэмдэг үргэлжилж, 'бие минь тус болохгүй байна' гэж бодогдож болно.
Ийм өөрчлөлтийн ард ихэвчлэн туяаны шулуун гэдэсний үрэвсэл (radiation proctitis) гэж нэрлэдэг урвал байдаг. Туяа нь хавдрын хэсгээс гадна ойролцоох шулуун гэдэсний салст бүрхэвчийг цочроодог бөгөөд салст хавдаж, мэдрэг болоход өтгөнийг түр хадгалах гэдэсний багтаамж багасдаг. Ингэснээр бага зэрэг дүүрэхэд л яаралтай дохио ирж, нэг дор бүрэн хоослогддоггүй тул дуусаагүй мэдрэмжтэйгээр байнга бие засахаар явах болдог. Салиа холилдох, доод хэвлий базлах мэдрэмж дагалдаж болно.
Аз болоход эмчилгээний дараах энэ цочмог үеийн таагүй байдал хэдэн долоо хоногийн турш аажмаар намждаг нь элбэг. Гэхдээ хүн бүрийн эдгэрэх хурд өөр тул амралтын хугацаанд шинж тэмдэг үлдсэн ч 'одоо болтол хэвээрээ' гэж өөрийгөө буруутгах хэрэггүй. Энэ үед хэт ачаалахгүйгээр алхах зэрэг хөнгөн хөдөлгөөн хийх нь ерөнхий байдал болон гэдэсний хөдөлгөөнд тустай.
Гадуур гарах, аялахаар төлөвлөж байгаа бол хэдэн зүйлийг бэлдвэл сэтгэл амар байна. Танихгүй газарт очмогцоо ариун цэврийн өрөөний байршлыг мэдэж авах, зам урт бол дундуур зогсох боломжтой цэгүүдийг урьдчилан харах хэрэгтэй. Хоолоо нэг дор их идэхээс илүү бага багаар хуваан идэх нь тухтай бөгөөд тослог, хэт халуун ногоотой, хүйтэн хоол, архи, кофеин зарим хүнд дохиог илүү яаралтай болгодог тул биеийнхээ хариу урвалыг ажиглан тохируулаарай. Хошногоны эргэн тойрны арьсыг зөөлөн арчиж чийгшүүлэх, нэмэлт дотуур хувцас, нойтон салфетка, шингээгч дэвсгэр авч явах нь найдвартай бэлтгэл болно.
Харин дараах шинж тэмдгийг үл тоомсорлохгүй эмчдээ мэдэгдэх нь зүйтэй: өтгөнд цус холилдох буюу цус алдалт олон дахих, халуурах эсвэл доод хэвлийгээр хүчтэй өвдөх, суулгалт зогсохгүй толгой эргэж, шээс багасах хэмжээний шингэн алдалт сэжиглэгдэх, хэвлий хөөж, хий ба өтгөн огт гарахгүй бөгөөд бөөлжих (гэдэс түгжрэх магадлал) зэрэг болно. Ийм тохиолдолд өөрөө тэвчихээс илүү яаралтай зөвлөгөө авах нь аюулгүй.
Энэ нийтлэл нь ойлголт өгөх зорилготой ерөнхий мэдээлэл бөгөөд эмчийн үзлэгийг орлохгүй. Шинж тэмдгийн хэмжээ, зөв шийдэл нь хүн бүрт өөр тул тодорхой шийдвэр, эм болон хоолны тохируулгыг заавал эмчлэгч эмч нартайгаа зөвлөлдөнө үү.