Ихэнх цусны даралт ихсэх өвчин тодорхой нэг шалтгаангүйгээр, олон хүчин зүйл нийлж аажмаар үүсдэг. Гэвч зарим тохиолдолд биеийн тодорхой нэг эрхтний асуудлаас болж даралт ихэсдэг. Ийм тодорхой шалтгаантай даралт ихсэлтийг 'хоёрдогч гипертензи (secondary hypertension)' гэж нэрлэдэг. Түүний нэг нь бөөрний дээд талд малгай мэт байрладаг жижиг дотоод шүүрлийн эрхтэн болох бөөрний дээд булчирхайгаас (adrenal gland) үүдэлтэй феохромоцитом (pheochromocytoma) юм.
Феохромоцитом нь бөөрний дээд булчирхайн дотор хэсгээс адреналин зэрэг 'катехоламин (catecholamine)' даавруудыг хэрэгцээнээс илүү их ялгаруулдаг хавдар юм. Энэ даавар биеийг хурцадмал байдалд оруулдаг тул толгой өвдөх, их хэмжээгээр хөлрөх, зүрх дэлсэх зэрэг шинж хамт илэрдгээрээ онцлогтой. Түүнчлэн халуун оргих, хүйтэн хөлс гарах, цонхийх, шалтгаангүй түгших зэрэг илэрч болно.
Олон хүн 'даралт хэмжихэд хэвийн байхад яагаад феохромоцитом сэжиглэдэг вэ' гэж эргэлздэг. Энэ хавдар дааврыг тогтмол бус, харин 'дайралт хэлбэрээр' ялгаруулдаг тохиолдол олонтой. Тиймээс шинж тэмдэггүй үед даралт 120/80 гэх мэт хэвийн гарч байгаад, гэнэт огцом ихсэх нь давтагдаж болно. Гэртээ хэдэн удаа хэмжсэн үзүүлэлт хэвийн байлаа ч бүрэн итгэлтэй байж болохгүйн учир нь энэ юм.
Оношийг зөвхөн шинжээр тогтоодоггүй. Ихэвчлэн цус, шээснээс катехоламины задралын бүтээгдэхүүн болох 'метанефрин (metanephrine)'-ийн хэмжээг үзэж, 24 цагийн шээс цуглуулан өдрийн турш ялгарсан дааврын хэмжээг шинжилдэг. Үүн дээр нэмж CT буюу MRI зэрэг дүрс оношилгоогоор бөөрний дээд булчирхайд үнэхээр хавдар байгаа эсэхийг тодорхойлдог. 'Дааврын хэмжээ' болон 'дүрс оношилгоо'-г хамт нийлүүлж үзэх шаардлагатай тул үр дүн гарахад хэдэн өдрөөс хэдэн долоо хоног зарцуулагдах нь элбэг.
Хүлээх хугацаа хамгийн хэцүү үе байж болно. Онош батлагдаагүй тул эмийн жор түр хойшлогдож болох ба ийм үед өөрөө шийдэж эмээ зогсоох, эсвэл шинээр эхлэхээс илүү эмчээсээ 'шинж илэрвэл яаж арга хэмжээ авах, ямар нөхцөлд яаралтай тусламжид хандах'-ыг урьдчилан асууж тодруулах нь аюулгүй. Ялангуяа тэсвэрлэшгүй толгой өвдөх, цээж өвдөх, хэт их зүрх дэлсэх, хараа гэнэт өөрчлөгдөх зэрэг хүчтэй бөгөөд гэнэтийн шинж илэрвэл үр дүнг хүлээлгүй нэн даруй эмнэлэгт хандах нь зүйтэй.
Аз болоход феохромоцитом ихэнхдээ хоргүй (benign) бөгөөд зөв оношлогдвол мэс засал зэрэг эмчилгээгээр сайн хянагддаг өвчин юм. Гэхдээ хүн бүрийн нөхцөл өөр, ижил шинж феохромоцитомоос өөр шалтгаанаас үүдэлтэй байж ч болох тул онош, эмчилгээний чиглэлийг шинжилгээний үр дүнд тулгуурлан эмчтэйгээ хамт шийдэх ёстой.
Энэхүү нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд хувь хүний эмчилгээг орлохгүй. Шинж тэмдэг, шинжилгээний үр дүнгийн талаарх дүгнэлт, эм уух эсэхийг заавал эмчтэйгээ зөвлөлдөж шийдээрэй.