Ойрын хүн нь хими эмчилгээ (chemotherapy), туяа эмчилгээ (radiation therapy) хийлгэж байхад 'эмчилгээ хийсэн өдөр нь зүгээр атал маргааш нь дотор муухайрч эхэлдэг' гэж олонтаа ярьдаг. Учир нь эмчилгээний өдөр урьдчилан хэрэглэсэн хүчтэй бөөлжилтийн эсрэг эм (antiemetic)-ийн нөлөө маргааш нь аажим буурч, тэр үед дотор муухайрах (nausea) шинж илэрдэг. Ийнхүү эмчилгээнээс нэг буюу хэд хоногийн дараа илрэх дотор муухайралтыг 'хожуу үеийн дотор муухайрах' (delayed nausea) гэнэ.
Дотор муухайрах, бөөлжихийг үндсэн хоёр төрлөөр ойлгох нь тустай: эмчилгээний дараа хэдхэн цагийн дотор илрэх 'цочмог' (acute), нэгээс хэд хоног үргэлжлэх 'хожуу' (delayed) хэлбэр. Цисплатин (cisplatin) мэт дотор муухайрлыг ихээр өдөөдөг эм, эсвэл хэвлий, аарцгийн хэсгийн туяа нэмэгдвэл хожуу үеийн шинж илүү тод байж болно. Энэ хоёр үе биед үйлчлэх зам нь өөр тул нэг эмээр бүрэн дарагдахгүй байх нь бий.
Хамгийн чухал нь бөөлжилтийн эсрэг эм нэг төрөл биш. Серотонин (5-HT3) хориглогч, тархины бөөлжих төвд үйлчилдэг NK1 рецептор хориглогч, стероид (steroid), допамин хориглогч, түүнчлэн оланзапин (olanzapine) зэрэг эм байдаг ба уух эм, тарь, наах хэлбэрийн (patch) гэх мэт олон хэлбэртэй. Хүн бүрд тохирох эм болон гаж нөлөө нь өөр тул нэгэнд сайн тусалсан эм өөр хүнд бага, эсвэл эсрэгээр үр дүнтэй байж болно.
Тиймээс анх бичүүлсэн эм тус болохгүй байвал шүдээ зуун тэвчих шаардлагагүй. Энэ нь эмчилгээ буруу гэсэн дохио биш, харин өөрт тохирох хослолыг олж байгаа явц юм. Дараагийн үзлэг эсвэл утсаар зөвлөгөө авахдаа 'хэдэн дэх өдөр, өдөрт хэдэн удаа, хэзээ хүндэрдэг'-ийг тодорхой хэлбэл эмч эмийг солих буюу хоёр гурвыг хамт хэрэглэхээр тохируулж болно. Мөн дотор муухайрах эмийг шинж хүндэрсний дараа биш, урьдчилан тогтсон цагт тогтмол уувал илүү сайн тусдаг.
Гэртээ нэг дор их идэхээс илүү бага багаар, ойр ойрхон, үнэр багатай, бүлээн хоол сонгож, шингэнийг хувааж уух нь тустай. Цагаан гаатай цай (ginger) эсвэл бага зэрэг исгэлэн амттай хоол таарах хүн ч бий. Гэвч ус ч залгихад хэцүү, өдөржин бөөлжиж, шээс эрс багасаж толгой эргэх зэрэг шингэн алдалтын (dehydration) шинж илэрвэл өөрөө тэвчилгүй эмч, сувилагчид нэн даруй мэдэгдэх хэрэгтэй. Ийм үед судсаар шингэн сэлбэх зэргээр эрт арга хэмжээ авах нь илүү аюулгүй.
Энэ нийтлэл нь зөвхөн ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд хувь хүний оношилгоо, эмчилгээг орлохгүй. Эмийн төрөл, тун, хэрэглэх аргыг байдлаас хамааран өөр байх тул заавал эмчлэгч эмч, эрүүл мэндийн ажилтантайгаа зөвлөлдөж шийднэ үү.