Хайртай хүнээ алдсанаас хойш хэдэн сар өнгөрсөн ч, онцгой шалтгаангүйгээр талийгаачийн дуу хоолой, танил хөдөлгөөн, байнга хэлдэг байсан үг гэнэт санаанд орж, зүрх шимширдэг мөч ирдэг. Энэ бол хачирхалтай зүйл биш, харин гүн хайрын дараа үлддэг 'гашуудал (grief)'-ын нэг илрэл юм.
Гашуудал тодорхой дараалалаар урсдаггүй. Ихэвчлэн 'үгүйсгэл–уур–хүлээн зөвшөөрөл' гэсэн үе шатаар тайлбарладаг ч, бодит байдал дээр хүн бүрд өөр, урагш хойш эргэлддэг. Ялангуяа хагацлын эхэн үед уй гашуу нам гүмхэн үргэлжлэхээс илүү, урьдчилан мэдэгдэлгүй том давалгаа мэт нүүрлээд буурдаг 'гашуудлын давалгаа (grief wave)' хэлбэрээр ирэх нь олонтаа. Танил хоолны үнэр, улирал, хамт алхаж явсан зам, санамсаргүй барьсан эд зүйл нэг нэгээрээ өдөөгч (trigger) болж, хүчтэй санагалзлыг төрүүлдэг.
Энэ үед бие мөн хамт хариу үзүүлдэг. Нойр нимгэрч, хоолны дуршил алдагдах эсвэл эсрэгээр нэмэгдэж, амархан ядарч, анхаарал төвлөрүүлэхэд хэцүү болдог. Цээж давчдах, хоолой зангирах зэрэг биеийн мэдрэмж ч түгээмэл. Энэ нь сэтгэл сул дорой байгаагийн шинж биш, харин том алдагдалд бие сэтгэл дасан зохицож буй үйл явц юм.
Хагацлын эхний үеийг даван туулахад ганц зөв хариулт байхгүй ч, тус болох зүйлс бий. Нүүрлэх сэтгэл хөдлөлийг хүчээр түлхэхээс илүү 'одоо гашуудлын давалгаа ирлээ' гэж хэсэг зуур урсган өнгөрөөх, хоол, нойр, хөнгөн зугаалга зэрэг өдрийн хэмнэлээ хадгалах, талийгаачтай холбоотой дурсамжийг бичих эсвэл итгэдэг хүндээ ярих нь тустай. Санагалзлыг 'арилгах ёстой асуудал' гэж үзэхээс илүү, тэр хайраа хэрхэн зүрхэндээ тээж амьдрах вэ гэсэн түүх мэт харвал арай тэвчихэд амар болдог.
Ихэнх гашуудал цаг хугацаа өнгөрөх тусам давалгааны зай холдож, хүч нь аажим зөөлрдөг. Гэвч уй гашуу хэдэн сар өнгөрсөн ч огт намдахгүй, өдөр тутмын амьдрал, нойр, хоол ноцтой эвдрэх, амьдрал утгагүй санагдаж, өөрийгөө гэмтээх бодол төрвөл 'удаан үргэлжилсэн гашуудлын эмгэг (prolonged grief disorder)' эсвэл сэтгэл гутрал (depression) байж болох тул сэтгэцийн эмч эсвэл зөвлөгөө өгөх мэргэжилтний тусламж авах нь зүйтэй. Тусламж эрэх нь хайр дутсаных биш, харин тэр хайраа тээж цааш амьдрахын төлөөх алхам юм.
Энэ бичвэр нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд хувь хүний оношилгоо, эмчилгээг орлохгүй. Сэтгэл эсвэл биеийн бэрхшээл үргэлжилбэл эмч эсвэл мэргэжлийн зөвлөхтэй зөвлөлдөнө үү.