Бүдүүн гэдэсний хорт хавдар (colorectal cancer) элэг рүү тархсан 4-р үе шатны онош тавихад олон хүн 'мэс засал хийх боломжгүй, зөвхөн эмээр л тэсэх л үлдлээ' гэж боддог. Гэвч бүдүүн гэдэсний хорт хавдрын элэгний үсэрхийлэл (liver metastasis) бусад үсэрхийлэлээс арай өөр онцлогтой. Элэг дэх голомт нь тоо, байршлаараа тохиромжтой бол хими эмчилгээгээр (chemotherapy) хэмжээг нь багасгаад дараа нь мэс заслаар авах зам нээгддэг. Үүнийг ихэвчлэн 'хувиргах эмчилгээ (conversion therapy)' гэж нэрлэдэг.
Энд гол ойлголт бол 'тайрч авах боломж (resectability)' юм. Анх оношлогдох үед голомт хэт том, олон газар тархсан, эсвэл чухал судсыг ороосон байвал шууд мэс засал хийхэд хэцүү байдаг. Харин эмчилгээнд сайн хариу өгч, хавдар багасаж, тоо нь цөөрвөл үлдэх элэг хангалттай болж, аюулгүйгээр авах боломжтой байдал руу шилжиж болно. Тиймээс эмч нар эмчилгээний явцад компьютер томографи (CT) зэрэг дүрс оношилгоогоор одоо мэс засал хийх боломжтой болсон эсэхийг тогтмол дахин үнэлдэг.
Эмч тань мэс заслын тухай хараахан яриагүй байгаа нь муу шинж биш. Хэдий хэмжээний элэг үлдээж болох, бие махбодь мэс заслыг тэсвэрлэх эсэх, өөр эрхтэнд шинэ голомт үүсээгүй эсэх зэргийг нэгтгэн мэс засал, хорт хавдрын дотрын эмч, дүрс оношилгооны эмч хамтран хэлэлцдэг олон салбарын багийн (multidisciplinary team) шийдвэрээр тогтдог. Хэт эрт хийсэн мэс засал бие махбодод ачаалал болдог бол сайн хариу өгсөн үеийг алдахгүй байх нь бас чухал тул хугацааг болгоомжтой жинлэдэг.
Хорт хавдрын шинжлэгч (tumor marker) буюу CEA, CA19-9 үзүүлэлт буурч, дүрс дээр хэмжээ багасах нь эм сайн үйлчилж байгаагийн баяртай дохио. Гэхдээ ганц тоогоор мэс засал хийх эсэх шийдэгддэггүй. Үзүүлэлтийг цаг хугацааны хандлагаар нь харах нь зөв бөгөөд эцсийн шийдвэрийг дүрс болон биеийн ерөнхий байдлыг хамт харсан эмчийн нэгдсэн дүгнэлтээр гаргадаг. Мөн эмэнд тэсвэр (resistance) үүсэлгүйгээр тогтвортой хариу өгч байгаа нь өөрөө мэс заслын хаалгыг нээлттэй байлгах хугацаа олгодогоороо чухал.
Тэр даруй мэс засал руу шилжихгүй байсан ч хавдар багасаж, байдал тогтворжиж байгаа нь өөрөө үнэ цэнэтэй ахиц юм. Хүнд байна гэж эмчилгээгээ өөрөө зогсоох буюу тунг дур мэдэн өөрчлөх нь олж авсан хариугаа алдахад хүргэж болзошгүй тул гаж нөлөө хүнд байвал өөрөө зогсохын оронд эмчтэйгээ тохируулах аргаа зөвлөлдөх нь дээр. Дараагийн үзлэгээр миний голомт одоо мэс засал авч үзэхүйц байдалд байгаа эсэх, дараагийн үнэлгээ хэзээ байхыг тодорхой асуугаарай.
Энэ нийтлэл нь ойлголтод туслах зорилготой ерөнхий эмнэлгийн мэдээлэл бөгөөд хувь хүний онош, эмчилгээг орлохгүй. Эмчилгээний төлөвлөгөө, мэс заслын боломж хүн бүрт өөр тул заавал өөрийн эмчтэйгээ зөвлөлдөнө үү.