Эмчийн өрөөнд анх удаа "Та тамхи татдаг уу?" гэсэн асуултыг сонсоход, ялангуяа насан туршдаа тамхинд ойртож байгаагүй хүнд сэтгэл нь эмзэглэдэг. Өвчний буруу нь өөрт нь байгаа мэт зэмлэгдэж байгаа юм шиг санагдаж, гомдол төрдөг. Гэвч энэ асуулт нь буруутгах гэсэн зорилготой биш, харин уушгины (lung) өвчнийг оношилж, эмчилгээний чиглэлээ тодорхойлоход шаардлагатай үндсэн мэдээллийг цуглуулах ердийн журам юм. Тамхины түүх нь оношийн олон сэжүүрийн зөвхөн нэг нь бөгөөд тамхи татдаггүй нь батлагдвал эмч нар бусад боломжуудыг илүү нарийвчлан шинжилдэг.
Уушгины хорт хавдар (lung cancer) нь ихэвчлэн тамхинаас болдог гэж боддог ч, огт тамхи татдаггүй хүнд ч тохиолдож болно. Тамхи татдаггүй хүний уушгины хорт хавдар нь ховор биш, ялангуяа Зүүн Азийн эмэгтэйчүүдэд харьцангуй элбэг бүртгэгддэг. Шалтгааныг нэг үгээр хэлэхэд бэрх, олон хүчин зүйл давхцах нь бий. Тухайлбал, гэрийн доторх байгалийн цацраг идэвхт хий болох радон (radon), нарийн тоосонцор зэрэг агаарын бохирдол, хоол хийхэд гарах тосны утаа, асбест (asbestos) болон зарим химийн бодист өртөх ажлын орчин, мөн идэвхгүй тамхидалт (secondhand smoke) зэргийг дурддаг. Гэр бүлд уушгины хорт хавдартай хүн байсан бол удамшлын хандлага мөн нөлөөлж болно.
Тамхи татдаггүй хүний уушгины хорт хавдар нь тамхитай холбоотой хавдраас эс, генийн түвшинд өөр шинжтэй байх нь олонтаа. Жишээ нь EGFR, ALK зэрэг тодорхой генийн өөрчлөлт илүү элбэг олддог бөгөөд ийм өөрчлөлт батлагдвал түүнд тохирсон онилсон эмчилгээ (targeted therapy) хийх боломжтой тул эмчилгээний төлөвлөгөөнд чухал мэдээлэл болдог. Тиймээс өнөө үед эд (tissue) шинжилгээнээс авсан дээжээр генийн шинжилгээг хамт хийх нь түгээмэл болжээ. "Би тамхи татаагүй атлаа яагаад" гэсэн асуулт нь эмчилгээгээ нарийн сонгох түлхүүр болж хувирч болох юм.
Хийн зуух ч ашигладаггүй, бусдын тамхины үнэрийг ч тэвчихгүй байсан атлаа уушги муудсан гэдгийг хүлээн авахад хэцүү. Гэвч уушгины хорт хавдар нь заавал "ямар нэг буруу зүйл хийсэн" учир үүсдэг өвчин биш гэдгийг санавал сэтгэлийн дарамтаа бага зэрэг тайлж болно. Өөрийгөө буруутгахын оронд эмчийн багаасаа асуухыг хүссэн зүйлээ шулуухан асуух нь тустай. "Тамхи татдаггүй надад ямар нэмэлт шинжилгээ хийх вэ?", "Генийн шинжилгээний хариунаас хамааран эмчилгээ өөрчлөгддөг үү?" гэх мэт асуултаа урьдчилан бэлдвэл богино хугацааны үзлэгээ үр дүнтэй ашиглана.
Энэ нийтлэл нь зөвхөн ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд хувь хүний оношилгоо, эмчилгээг орлохгүй. Шинж тэмдэг, шинжилгээний хариу болон цаашдын эмчилгээний талаарх шийдвэрийг заавал эмчлэгч эмч нартайгаа зөвлөлдөнө үү.