Хэзээ ч биечлэн уулзаж байгаагүй, олон нийтэд танил хүн эсвэл дассан хоолойны эзний эндэгдлийн мэдээг сонсоод тэвчихийн аргагүй их гашуудах нь бодож байснаас хамаагүй түгээмэл байдаг. Ярьж ч үзээгүй хүний төлөө ойр дотныгоо алдсан мэт мэдрэмж зүрхийг тань дүүргэхэд «би яагаад ийм их гунихав?» гэж өөрөө гайхаж болно. Гэвч энэ хариу үйлдэл хачирхалтай зүйл биш бөгөөд хүний сэтгэл ажилладаг жам ёсны нэг арга юм.
Сэтгэл судлалд бид нэвтрүүлэг, кино, танил хоолойгоор дамжуулан удаан хугацаанд харьцаж ирсэн хүнд төрдөг нэг талын дотно мэдрэмжийг «парасоциал харилцаа (parasocial relationship)» гэж нэрлэдэг. Тэр хоолой таны өдөр тутмын замд, хүүхэдтэйгээ хамт үздэг байсан хүүхэлдэйн киноны дотор, эсвэл амьдралын тодорхой үеийн дурсамжид шингэсэн байсан бол тэр хүн аль хэдийн таны амьдралын арын дуу чимээ, нэг хэсэг нь болсон байдаг. Тиймээс тэр хүн одсон гэдэг мэдээ нь зүгээр нэг мэдээ бус, таны өдөр хоног болон өнгөрсөн цагийн нэг хэсэг хамт явж байгаа мэт мэдрэгддэг.
Ийнхүү нийгэм «хангалттай гашуудаж болно» гэж хүлээн зөвшөөрдөггүй алдагдлаас үүсэх гашуудлыг «хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй гашуудал (disenfranchised grief)» гэдэг. Тэжээвэр амьтнаа алдах, эсвэл сайн танихгүй олон нийтийн хүний үхэлд нулимс унагах үед хүрээлэн буй хүмүүс «гэр бүл ч биш байж яагаад тэгдэг юм» гэх вий гэж бодон өөрийн мэдрэмжээ багасгах тохиолдол ийм байдаг. Гэвч гашуудлын хэмжээ нь харилцааны албан ёсны нэрээр бус, тэр хүн таны сэтгэлд эзэлж байсан байрын хэмжээгээр тодорхойлогддог.
Ялангуяа удаан хугацаагаар өвчний эсрэг тэмцэж яваа, эсвэл амь нас, үхлийг ойрхон харж ирсэн хүмүүст ийм эндэгдлийн мэдээ илүү гүн хүрч болно. Танихгүй хүний үхэл нь таны өөрийн хязгаарлагдмал амьдрал буюу түрүүлж одсон хүмүүсээ санагалзах сэтгэлийг өдөөдөгтэй холбоотой. Тэр үед бужигнан гарах олон талт мэдрэмж нь сул дорой байдлын шинж биш, харин амьдралаа шударгаар туулж ирсэн сэтгэлийн үнэнч хариу юм.
Энэ мэдрэмжийг зохицуулах эхний алхам бол өөртөө «гашуудаж болно» гэж зөвшөөрөх явдал юм. Тэр хүний үлдээсэн бүтээл, хоолойг хэсэг зуур санаж, сэтгэл дотроо талархал болон салах ёсоо илэрхийлэх, эсвэл богинохон бичиж тэмдэглэх зэрэг жижиг зан үйл тус болдог. Ижил сэтгэлийг хуваалцаж чадах хүн, хамт олонтойгоо ярилцах нь ч том тайвшрал болдог. Гэхдээ гашуудал 2 долоо хоногоос дээш хугацаанд өдөр тутмын амьдралыг (нойр, хоол, урам зориг) илт эвдэх, эсвэл идэвхгүй байдал, найдваргүй сэтгэл гүнзгийрвэл ганцаараа тэвчихээс илүү сэтгэцийн эрүүл мэндийн мэргэжилтэн эсвэл эмнэлгийн ажилтны тусламжийг авах нь зүйтэй.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд хувь хүний оношилгоо, эмчилгээг орлохгүй. Сэтгэл санаа эсвэл биеийн бэрхшээл үргэлжилбэл заавал эмнэлгийн мэргэжилтэнтэй зөвлөлдөнө үү.