Хүүхэд нь лейкемиэр (leukemia) өвчилсөн гэдгийг анх сонсох мөчид толгой нь хоосон болж, цайраад явдаг гэж эцэг эхчүүд ярьдаг. Эмч энэ тэрийг тайлбарлаж байгаа боловч хагас нь чихэнд ороогүй, гэртээ ирээд л "Гэхдээ манай хүүхэд яг ямар төрлийнх гэж байсан билээ?" гээд дахин хайж эхэлдэг. Тиймээс өнөөдөр хүүхдийн лейкеми ерөнхийдөө хэрхэн хуваагддаг, эмчилгээ ямар дарааллаар явагддагийг алхам алхмаар эмхэлж бичлээ. Хэцүү анагаах ухааны нэр томьёог аль болох энгийнээр тайлбарлахыг хичээсэн.
Лейкеми гэдэг нь нэг үгээр хэлбэл цус үйлдвэрлэдэг ясны чөмгөнд (bone marrow) хэвийн бус эс эмх замбараагүй ихсэх өвчин юм. Хүүхдэд ерөнхийдөө хоёр салаа болж хуваагддаг. Лимфоцит гэдэг дархлааны эсийн эгнээнээс үүсвэл цочмог лимфобластын лейкеми (ALL), ясны чөмгийн эсийн эгнээнээс үүсвэл цочмог миелоид лейкеми (AML) гэж нэрлэдэг. Хүүхдэд ALL хавьгүй түгээмэл. Лейкемиэр оношлогдсон арван хүүхэд тутмын долоо найман нь ALL байдаг гэж үзэж болно. Энэ хоёр өвчин зөвхөн нэрээрээ төстэй болохоос эмчилгээний арга, эмийн төрөл, хугацаа нь нэлээд өөр тул эхнээсээ аль нь болохыг нь нарийн ялгах нь чухал.
Тэгвэл төрлийг нь хэрхэн ялгадаг вэ? Эхэндээ цусны шинжилгээнд хэвийн бус үзүүлэлт гарч ирдэг бөгөөд эцэст нь ясны чөмгийн шинжилгээгээр (bone marrow exam) баталгаажуулдаг. Хонгоны ясанаас ясны чөмгийг бага зэрэг авч, доторх эсийг микроскопоор хараад, гадаргуу дээр нь ямар тэмдэг (тэмдэглэгээ) тогтсон (дархлааны илэрхийлэл буюу immunophenotype), хромосом ба генд ямар өөрчлөлт гарсныг хүртэл шалгадаг. Сүүлийн үед энэ генийн мэдээлэл нь зүгээр л ангилахад биш, "Энэ хүүхэд эрсдэл өндөр тул илүү хүчтэй эмчилгээ хэрэгтэй, эсвэл сулавтар явж болно" гэдгийг тогтоох гол шалгуур болсон. Адил ALL ч гэсэн ямар генийн мутацитай байгаагаас хамаарч стандарт эрсдэлийн бүлэг, өндөр эрсдэлийн бүлэг гэж хуваагдаж, түүнд тохируулан эмчилгээний эрчмийг тохируулдаг.
Эмчилгээ нь ихэвчлэн үе шаттайгаар явагддаг. ALL-ийг жишээ болгож үзвэл, эхний нэг сар орчмыг ремисс үүсгэх эмчилгээ (induction) гэж нэрлэдэг ба биеийн доторх лейкемийн эсийг аль болох хурдан бууруулдаг үе юм. Энэ үед ясны чөмгийн доторх хорт эс бараг харагдахгүй болтлоо буурвал "ремисс"-д (remission) орсон гэдэг. Дараа нь бэхжүүлэх эмчилгээ (consolidation), улмаар төв мэдрэлийн системд тархахаас сэргийлэх урьдчилан сэргийлэх эмчилгээ (нугасны сувагт химийн эм тарих гэх мэт) үргэлжилж, эцэст нь хамгийн уртдаа 2 жил орчим харьцангуй сулавтар эм уун дахилтыг дарах барих эмчилгээгээр (maintenance) төгсдөг. Нийт хугацаа урт мэт санагдавч, энэ урт сүүл мэт барих эмчилгээ нь дахилтаас сэргийлэхэд нэлээд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. AML нь ALL-аас богино боловч хүчтэй химийн эмчилгээг эрчимтэй давтдаг талтай бөгөөд эрсдэл өндөр буюу дахих эрсдэл их бол үүдэл эсийн шилжүүлэг (stem cell transplant)-ийг бас тооцдог.
Эцэг эхийн хувьд хамгийн их сонирхдог зүйл нь эцсийн эцэст "Эдгэрэх боломжтой юу?" гэдэг байх. Аз болоход хүүхдийн ALL нь эмчилгээний үр дүн ихээхэн сайжирсан төлөөлөл болсон хорт хавдруудын нэг юм. Мэдээж хүүхэд бүрийн төрөл, эрсдэлийн түвшин, эмчилгээний хариу үйлдэл өөр тул нэг мөрөөр баттай хэлж болохгүй. Эмчилгээний явцад дархлаа огцом буурдаг тул халдвараас сэргийлэх нь үнэхээр чухал бөгөөд хоолны дуршилгүй, тамиргүй болсон хүүхдийн дэргэд тэвчиж дэмжих өдөр тутмын асаргаа нь эмтэй адил том үүрэгтэй. Асран халамжлагч ч ядардаг тул ижил замаар явж буй гэр бүлийн уулзалт буюу эмнэлгийн нийгмийн ажилтны багийн гарыг эртхэн барьж авбал нэлээд ганцаардамтгай биш болдог.
Энд бичсэн зүйл нь том дүр зургийг ойлгоход зориулсан ерөнхий тайлбар юм. Манай хүүхдийн яг ямар төрөл, эмчилгээний төлөвлөгөөг хариуцсан эмчтэйгээ сайтар ярилцаж тогтоохыг хүсье.