Хүүхэд чинь тархины хавдартай (brain tumor) гэдгийг анх сонсоход толгой чинь хоосорчихдог. Гэтэл эмчилгээ эхлэхэд 'энэ шинжилгээг яагаад хийдэг юм', 'яагаад мэс заслаас эхэлдэггүй юм бэ' гэх асуултууд эцэс төгсгөлгүй төрнө. Том зургийг урьдчилан мэдэж байвал эмнэлгийн багтай ярилцахад арай л төөрөгдөл багасна. Тиймээс оношилгооноос эмчилгээ хүртэл ерөнхийдөө ямар дарааллаар явдгийг эмхэтгэв.
Хамгийн түрүүнд хийдэг нь толгойн дүрс оношилгоо юм. Яаралтай тусламжид хурдан харахын тулд CT авч болох ч, хавдрын байршил, хэмжээ, эргэн тойрны бүтэцтэй харьцааг нарийвчлан харахын тулд эцэстээ MRI (соронзон резонансын дүрс оношилгоо) гол болдог. Бага насны хүүхэд хөдөлгөөнгүй хэвтэхэд хэцүү тул тайвшруулах эм хэрэглэх юм уу богино хугацаагаар унтуулсан байдалд авдаг тохиолдол олон. Энэ дүрсээр хавдар тархины аль хэсэгт байгаа, шингэний урсгал (тархи нугасны шингэн) бөглөрч толгойн дотоод даралт нэмэгдсэн эсэхийг хамт шалгадаг.
Дараа нь ихэнх хүний санаанд буудаг зүйл бол мэс засал. Боломжтой тохиолдолд мэс заслаар хавдрыг аль болох их авдаг бөгөөд энэ нь хоёр зорилготой. Нэг нь хавдрын эзлэхүүнийг багасгаж шинж тэмдгийг хөнгөлөх, нөгөө нь авсан эдийг микроскопоор харж хавдрын яг төрлийг батлах явдал юм. Хүүхдийн тархины хавдар маш олон төрөлтэй тул энэ эд эсийн шинжилгээний (biopsy) хариу гарч байж л 'энэ хүүхдэд тохирох эмчилгээ'-г тогтоож чадна. Байршил нь гүн, эсвэл чухал мэдрэлийн ойролцоо байвал бүгдийг авахад хэцүү тул зөвхөн жижиг хэсгийг авах биопсиор орлуулдаг.
Толгойн дотоод даралт өндөр болж шингэний урсгал бөглөрсөн бол хавдрын эмчилгээнээс тусад нь тархи нугасны шингэнийг гадагшлуулах процедур (гадны гуурс буюу шунт)-ыг түрүүлж хийх нь бий. Толгой өвдөж, бөөлжиж байсан хүүхэд энэ процедурын дараа нэлээд тайвширдаг. Энэ нь хавдрыг өөрийг нь арилгахгүй ч, хүүхдийг тогтворжуулж дараагийн эмчилгээг тэсвэрлэх боломжийг олгодог чухал алхам юм.
Эд эсийн шинжилгээгээр төрөл тогтоогдвол хавдрын төрөл, хүүхдийн нас, мэс заслаар хэр их авсан, тархсан хэмжээнд тааруулж нэмэлт эмчилгээ төлөвлөдөг. Хими эмчилгээ, туяа эмчилгээг дангаар нь юм уу хослуулан хэрэглэх бөгөөд дараалал, эрчим нь тохиолдол бүрт өөр. Ялангуяа гурван нас орчмын бага хүүхдэд туяа ургаж буй тархины хөгжилд нөлөөлж болзошгүй тул туяаг хойшлуулж, хими эмчилгээг түрүүлж хэрэглэн цаг хожих стратеги сонгох нь бий. Ижил оноштой ч хүүхэд бүрт төлөвлөгөө өөр болдгийн учир энэ.
Эдгээр бүх шийдвэрийг нэг хүн гаргадаггүй. Хүүхдийн хорт хавдрын тасаг, мэдрэлийн мэс засал, туяа эмчилгээ, дүрс оношилгооны эмч нар хамтдаа цуглаж хүүхдийн дүрс болон эд эсийн шинжилгээний хариуг хараад чиглэлээ тогтоодог. Эцэг эхийн хувьд тайлбар хэд хэдэн тасгаас тусдаа сонсогддог тул төөрөлдөж болох ч, ойлгомжгүй хэсгийг тэр болгонд тэмдэглэж аваад асуух нь зүйтэй. Урт бөгөөд төвөгтэй аялал боловч урсгалыг нь мэдэж алхам алхмаар дагах юм бол бүрхэг айдас аажмаар тодорхой төлөвлөгөө болж хувирна.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий эмнэлгийн мэдээллийг ойлгомжтой хүргэх зорилготой бөгөөд хувь хүний оношилгоо, эмчилгээг орлохгүй. Хүүхдийн тань тодорхой байдал, эмчилгээний шийдвэрийг заавал өөрийн эмчтэй зөвлөлдөнө үү.