Хорт хавдрын эмчилгээний явцад эцэг эх нь тураад, тамираа алдаад байхыг харсан гэр бүл ямар нэг зүйл нэмж өгмөөр санагддаг. Эмнэлгийн төлбөрт үйлчилгээний жагсаалтад бичигдсэн "D аминдэмийн тарилга" (vitamin D injection) хялбар шийдэл мэт харагдах нь ч үүнтэй холбоотой. Гэвч тэжээлийн дутагдлыг нөхөх нь "сайн гэсэн зүйлийг нэмэх" биш, "юу нь хэр дутаж байгааг хэмжээд, тогтоосон хэмжээгээр нөхөх" үйл ажиллагаа юм. Дарааллыг сольвол үр нөлөө нь тодорхойгүй болохоос гадна, анзаарах ёстой өөр асуудал далдлагдаж мэднэ.
D аминдэмийн дутагдал хавдрын эмчилгээ авч буй хүмүүст түгээмэл тохиолддог. Гадаа гарах, наранд байх хугацаа багасч, хоолны дуршил буурч, ходоод гэдэс, нойр булчирхай, цөсний замын мэс заслын дараа эсвэл боловсруулах ферментийн дутагдалтай үед өөх тос шимэгдэх нь муудна. D аминдэм нь өөхөнд уусдаг витамин (fat-soluble vitamin) учраас өөх тосны шимэгдэлт муудахад хамт буурах хандлагатай. Тослог хоол идэхэд гэдэс өвдөх, өтгөн нь усан дээр хөвөх, үнэр нь ихсэх зэрэг өөрчлөлт гарч байвал ямар нэмэлт сонгох вэ гэдгээс илүү өөх тосны боловсруулалт өөрөө анхаарал шаардаж байж болох тул эмчдээ заавал хэлээрэй.
Тиймээс ихэнх тохиолдолд нөхөн сэргээхээс өмнө цусан дахь 25-гидроксивитамин D (25(OH)D) хэмжээг эхэлж шалгадаг. Үнэхээр бага байгаа эсэх, хэр бага байгаагаас хамааран шаардлагатай тун, хугацаа өөр болно. Үүнтэй хамт кальци (calcium), фосфор (phosphorus), альбумин, паратгормон (PTH), шүлтлэг фосфатаза зэргийг давхар үздэг. Кальци хилийн заагт, фосфор бага гарах нь зөвхөн хоол тэжээлийн дутагдал биш — бөөрний үйл ажиллагаа, бамбайн дэргэдэх булчирхай, хэрэглэж буй эм, эсвэл удаан хугацаанд бага идсэний дараа гэнэт тэжээл нэмэгдэхэд үүсдэг электролитийн өөрчлөлттэй ч холбоотой байж болно. Шалтгааныг салгаж үзэлгүй тарилга хийвэл дараа нь үзүүлэлтийн өөрчлөлтийг тайлбарлахад хэцүү болдог.
Тарилга болон уудаг хэлбэрийн ялгааг ч мэдэж авах нь зүйтэй. Өндөр тунтай тарилга нэг удаа хийгээд дуусдаг тул хялбар мэт боловч биед удаан хугацаанд үлддэг учир тун илүү гарсан тохиолдолд буцааж тохируулахад хүндрэлтэй. D аминдэм хэт ихдэхэд цусан дахь кальци нэмэгдэж, дотор муухайрах, их цангах, байнга бага шээх, өтгөн хатах, сульдах, ухаан бүрхэгших зэрэг шинж илэрч болох бөгөөд эдгээр нь химийн эмчилгээний түгээмэл гаж нөлөөтэй давхцаж, шалтгааныг ялгахад төвөгтэй болгодог. Харин өдөр бүр эсвэл долоо хоног тутам хуваан уух хэлбэр нь шинжилгээг хараад тохируулахад дөхөм. Аль нь тохирохыг дутагдлын хэмжээ, шимэгдэлт, бөөрний үйл ажиллагаа, хамт хэрэглэж буй эмнээс хамааран эмч шийднэ.
Эмчлэгч эмч нэмэлт бэлдмэлд болгоомжтой хандахыг "хайхрамжгүй" гэж ойлгоход амархан ч ихэнхдээ шалтгаантай байдаг. Зах зээл дээрх олон бүтээгдэхүүн хүн дээр хийсэн нотолгоо хангалтгүй, судалгаа бүрийн үр дүн зөрдөг; өндөр тунтай антиоксидант болон зарим ургамлын гаралтай найрлага нь химийн болон бай эмчилгээний эмийн солилцоонд нөлөөлж болзошгүй гэж яригддаг; элэг, бөөрөнд ачаалал өгснөөр эмчилгээний хуваарь хойшлох ч тохиолдол бий. Өөрөөр хэлбэл "огт болохгүй" биш, "эмчилгээнд нөлөөлөхгүй хүрээнд, зөвхөн шаардлагатайг, хяналттайгаар" гэсэн байр суурь юм. Батлагдсан дутагдлыг нөхөх нь үр нөлөө нь тодорхойгүй хэд хэдэн бүтээгдэхүүнийг давхарлан хэрэглэхээс өөр асуудал.
Эмчийн өрөөнд "энэ тарилгыг хийж өгч болох уу" гэхээсээ илүү асуулт хэлбэрээр ярилцвал үр дүнтэй. Дараагийн цус авахдаа D аминдэмийн хэмжээг хамт үзэж болох уу; бага гарвал одоогийн байдалд уудаг хэлбэр, тарилгын аль нь тохиромжтой вэ; кальци хилийн заагт, фосфор бага гарсныг эмч хэрхэн тайлбарлаж байна вэ; гэртээ хэрэглэж буй бүтээгдэхүүнээс эмчилгээний хугацаанд түр зогсоох нь дээр нь байгаа эсэх. Гэрт байгаа бүх нэмэлтийн шошгыг зураг авч очвол шалгахад хурдан.
Эцэст нь хэлэхэд, тэжээлийн байдлыг нэг удаагийн тарилгаас илүү өдөр тутмын илчлэг, уураг тодорхойлдог. Жин тасралтгүй буурсаар байвал эмнэлгийн хоол тэжээлийн зөвлөгөө эсвэл тэжээлийн дэмжлэгийн баг (nutrition support team)-т хандаж, хоолны хэмжээ болон нэмэлт ундааг хамт тохируулах нь тустай. Жин, идсэн хэмжээ, хөдөлгөөнөө энгийнээр тэмдэглэж яваад үзлэгт үзүүлбэл эмнэлгийн ажилтнууд байдлыг илүү тодорхой үнэлж чадна.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл бөгөөд хувь хүний онош, эмчилгээг орлохгүй. Нэмэлт бэлдмэл, тарилга хэрэглэх эсэх, ямар тунгаар хэрэглэх нь шинжилгээний хариу, эмчилгээний төлөвлөгөөнөөс хамаардаг тул эхлүүлэхээс болон зогсоохоос өмнө эмчлэгч эмчтэйгээ заавал зөвлөлдөнө үү.