Бүдүүн гэдэс болон шулуун гэдэсний хорт хавдрыг '3-р үе шат (stage 3)' гэж нэрлэх нь хавдрын эс гэдэсний ханыг давж, ойролцоох тунгалагийн зангилаа (lymph node) руу тархсан байдлыг илэрхийлдэг. Мэс заслаар нүдэнд харагдах хавдар болон эргэн тойрны эд, тунгалагийн зангилааг авснаар эмчилгээний хамгийн том даваа давсан хэрэг. Гэсэн ч эмч нар дараа нь хими эмчилгээ (chemotherapy) хийхийг зөвлөдөг нь мэс засал буруу болсонд бус, харин 'нүдэнд үл үзэгдэх эрсдэл'-ийг хамт барагдуулахын тулд юм.
Мэс засал нь харагдах, дүрс оношилгоонд илэрдэг хавдрыг авдаг ч цусны судас, тунгалагийн судсаар дамжин биеийн бусад хэсэгт бичил хэмжээгээр тархсан байж болзошгүй эсүүдийг (бичил тархалт, micrometastasis) бүрэн арилгаж чаддаггүй. 3-р үе шат шиг тунгалагийн зангилаанд тархалт байсан тохиолдолд ийм эс үлдсэн байх магадлал харьцангуй өндөр. Мэс заслын дараа тодорхой хугацаанд хийдэг хими эмчилгээг 'нэмэлт (туслах) хими эмчилгээ (adjuvant chemotherapy)' гэж нэрлэдэг бөгөөд зорилго нь үлдсэн байж болзошгүй эсийг цэвэрлэж, дахилтын эрсдэлийг бууруулахад оршино.
Нэмэлт хими эмчилгээ нь эдгэрэлтийг 100% баталгаажуулдаг эмчилгээ биш, харин дахилтын магадлалыг статистикийн хувьд тодорхой хэмжээгээр бууруулдаг. Хэр их тус болохыг тархсан тунгалагийн зангилааны тоо, эсийн шинж чанар, өвчтөний биеийн ерөнхий байдлаас хамааран өөр байдаг тул 'миний хувьд ямар хэмжээний үр өгөөж авах вэ' гэдгийг эмчлэгч эмчээсээ тодруулах нь зүйтэй. Эм нь уух хэлбэр (oral) болон тарианы хэлбэртэй, хоёр гурвыг хослуулж хэрэглэх нь бий.
Настай байх нь хими эмчилгээнээс заавал татгалзах шалтгаан болдоггүй. Нас өөрөө биш, зүрх, бөөрний үйл ажиллагаа, өдөр тутмын идэвх, хамт өвчилдөг бусад өвчин (дагалдах өвчин) илүү чухал үүрэгтэй. Шаардлагатай бол ахмад настны үнэлгээ (geriatric assessment)-гээр бие эмчилгээг даах эсэхийг тооцож, тунг багасгах эсвэл ачаалал багатай эмээр тохируулан гаж нөлөө ба үр өгөөжийн тэнцвэрийг олдог.
Өвчтөн эмчилгээнээс эргэлзэх буюу татгалзах үед тэр сэтгэлд гаж нөлөөний айдас, өнгөрсөн мэс заслын ядаргаа, 'энэ насандаа яах вэ' гэсэн бодол холилдсон байж болно. Ятгаж шахахаас илүү юунаас хамгийн их санаа зовж байгааг нь эхэлж сонсох нь тус болдог. Эмчилгээ хийлгэвэл ямар үр өгөөж, ачаалалтай, хийлгэхгүй бол ямар эрсдэлтэй болохыг эмчээс хамтдаа сонсож, нэг удаагийн ярианаар дүгнэлт гаргахаас илүү хэдэн өдөр бодох цаг гаргах нь бас арга. Шийдвэрийг өвчтөний өөрийнх нь хүслийг голлон, гэр бүл, эмч нар мэдээллээ хуваалцаж хамтдаа гаргах (хамтын шийдвэр гаргалт, shared decision making) нь зохимжтой.
Энэхүү нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд тодорхой өвчтөнд оношлогоо, эмчилгээний зөвлөмж өгөхийг орлохгүй. Хими эмчилгээ хийлгэх эсэх, хэрхэн хийх нь хүн бүрийн үе шат, эрүүл мэндийн байдлаас ихээхэн хамаардаг тул заавал эмчлэгч эмчтэйгээ сайтар зөвлөлдөж шийдвэрлэнэ үү.