Хорт хавдрын эмчилгээний явцад буюу дараа нь цээжний компьютер томографи (CT) шинжилгээгээр уушгинд жижиг цэг мэт голомт (уушгины зангилаа, pulmonary nodule) нэг буюу хэд хэдээр илэрдэг. Ийм зангилаа анх илрэхэд энэ нь хавдрын тархалт (metastasis) уу, эсвэл хуучин сорви, өмнөх үрэвслийн ул мөр зэрэг аюулгүй зүйл үү гэдгийг ганц зурагнаас баттай хэлэхэд хэцүү байдаг. Тиймээс эмч нар тодорхой хугацааны зайтайгаар дахин зураг авч, цаг хугацааны явцад голомт хэрхэн өөрчлөгдөж байгааг ажиглах аргыг сонгодог (идэвхтэй ажиглалт, active surveillance).
Яагаад хэмжээний өөрчлөлт ийм чухал вэ? Хавдрын тархалтын голомт ихэвчлэн цаг хугацааны явцад аажим томордог бол удаан хугацаанд хэмжээгээ хадгалсан буюу багассан голомт нь хавдар байх магадлал харьцангуй бага. Иймээс эмч нар голомтын томрох хурдад (growth rate) анхаарал хандуулдаг. Гэхдээ энэ дүгнэлт нь магадлалд тулгуурласан бөгөөд 100 хувь баттай зүйл биш юм. Зарим зангилаа маш удаан томордог тул хэд хэдэн шинжилгээний дараа л өөрчлөлт нь ажиглагддаг.
Бодит байдал дээр өөрчлөлт нь жигд бус харагдаж болно — хэсэг хугацаанд тогтвортой байгаад, нэг үед бага зэрэг томроод, дараа нь дахин тогтвортой болох мэт. Үүний нэг шалтгаан нь хэмжигч хүн, зургийн тохиргоо, амьсгаа авсан байдлаас хамаарч хэдэн миллиметрийн зөрүү гарч болдогтой холбоотой. Тиймээс ганц удаагийн үр дүнгээс илүү хэд хэдэн шинжилгээний ерөнхий чиг хандлагыг харах нь чухал.
Тэгвэл яагаад шууд эд эсийн шинжилгээ (биопси, biopsy) хийж баталгаажуулдаггүй вэ? Голомт маш жижиг, уушгины гүнд буюу том судасны ойролцоо байвал зүү хатгаж эд авах явцад уушги хатах (пневмоторакс, pneumothorax) эсвэл цус алдалт зэрэг хүндрэлийн эрсдэл нэмэгддэг. Мөн хэмжээ жижиг байвал зүү голомтод яг тусахгүй тул үр дүн тодорхойгүй гарах нь бий. Эдгээр эрсдэл болон олж авах мэдээллийг жиших үед ажиглах нь илүү аюулгүй, тустай гэж эмч нар үзэх тохиолдол бий.
Ижил төстэй байдалд байгаа хүмүүсийн зарим нь удаан ажигласны эцэст тархалт гэж оношлогдож эмчилгээ эхэлдэг бол зарим нь өөрчлөлт гараагүй тул зөвхөн ажиглалтаа үргэлжлүүлдэг. Ганц тогтсон зам байдаггүй бөгөөд анхдагч хавдрын төрөл, голомтын хэлбэр, тоо, ерөнхий эрүүл мэндээс хамаарч чиглэл өөр байдаг. Үзлэгийн үеэр энэ голомтыг одоо хэрхэн тайлбарлаж байгаа, дараагийн шинжилгээ хэзээ тохиромжтой, хэрэв томорвол дараагийн төлөвлөгөө юу вэ гэдгийг тодорхой асуувал бүрхэг санааг бага зэрэг тайлж болно.
Юуны түрүүнд үр дүн гартал удаан хүлээх нь өөрөө том дарамт болдгийг санаарай. Тодорхойгүй байдалтайгаар хэдэн сар, хэдэн жил өнгөрөөх нь ядаргаатай бөгөөд тэр сэтгэлээ эмч, ойрын хүнтэйгээ хуваалцах нь ч халамжийн нэг хэсэг юм.
Энэ нийтлэл нь зөвхөн ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд хувь хүний эмчилгээг орлохгүй. Өөрийн шинжилгээний үр дүн болон эмчилгээний чиглэлийн талаар заавал эмчтэйгээ зөвлөлдөнө үү.