Эмчилгээ дуусах өдөр бүгд зүгээр л санаа амрах байх гэж бодсон ч, үзлэгийн өрөөнөөс гармагц сэтгэл нь улам орооцолдсон гэж олон хүн ярьдаг. Долоо хоног бүр эмнэлэг рүү явдаг өдөр тутмын амьдрал гэнэт тасрахаар сэтгэл амрахын оронд харин ч хоосон санагдаж, одоо юуг яаж анхаарах вэ гэж бодоход санаа зовниж эхэлдэг. Толгой, хүзүүний хорт хавдар (head and neck cancer) нь амны хөндий, хоолой, мөгөөрсөн хоолой (larynx), шүлсний булчирхай (salivary glands) зэрэг идэх, ярих, амьсгалахад шууд хамаатай хэсэгт нөлөөлдөг тул эмчилгээний дараах арчилгаа онцгой санаа зовоодог. Үнэнийг хэлэхэд, хяналтын шинжилгээг яагаад тийм олон удаа хийлгэх ёстой, ямар шинж тэмдэг илэрвэл цаг авсан өдрөө урагшлуулах ёстойг хэн нэгэн тайван тайлбарлаж өгөх нь ховор.
Дахилт гэдэг нь харамсалтай нь эхний хэдэн жилд төвлөрдөг. Тийм учраас шинжилгээний хооронд зай нь эхэндээ нягт, цаг хугацаа өнгөрөх тусам сулардаг. Ерөнхийдөө эхний 1-2 жилд сар, хоёр сард нэг удаа, 3 дахь жилээс хойш 3-4 сард нэг удаа, 5 жилийг давсны дараа хагас жилээс нэг жилийн зайтай болж сунадаг. Мэдээж энэ бол том хүрээ бөгөөд анх хавдар хаана, хэр тархсан байсан, ямар эмчилгээ хийлгэсэн зэргээс шалтгаалж хүн бүрийн хуваарь өөр өөрөөр тогтдог. Хажуу хүний шинжилгээний хуваарь надтай таарахгүй байна гэж санаа зовох хэрэггүй гэсэн үг. Үзлэг бүрт эмнэлгийн ажилтнууд хүзүү, амны хөндийг шууд хараад, тэмтэрч үздэг биеийн үзлэг (physical exam) хийдэг бөгөөд энэ үндсэн үзлэгээр бодсоноос олон өөрчлөлт илэрдэг.
Дүрс оношилгоо (imaging) ч бас чухал үүрэгтэй. Туяа эмчилгээ (radiation therapy) хийлгэсэн бол эмчилгээ дууссаны дараа хэдэн сарын дараа PET-CT эсвэл MRI гэх мэт шинжилгээгээр үлдсэн голомт байгаа эсэхийг нэг шалгаж, дараа нь шаардлагатай бол CT нэмж хийдэг. Мөн толгой, хүзүүний хорт хавдар нь бамбай булчирхай, уушги, улаан хоолой зэрэг өөр газар шинэ хавдар тусдаа үүсэх тохиолдол ч цөөнгүй тул цээжний хэсгийг хамт шалгадаг. Хүзүүний орчимд туяа авсан хүн бол бамбай булчирхайн үйл ажиллагаа (thyroid function) цаг хугацаа өнгөрөх тусам буурах нь түгээмэл байдаг тул цусны шинжилгээгээр дааврын түвшнийг тогтмол хянахаа мартаж болохгүй. Шинжилгээ их мэт боловч бүгд учир шалтгаантай ордог.
Гол нь цаг авсан өдрийг хүлээж суулгүй урьдчилан очих ёстой дохио юм. Хүзүү эсвэл амны хөндийд урьд нь байгаагүй зангилаа тэмтрэгдэх буюу аажмаар томрох, нэг тал чих байнга өвдөж байгаа боловч чих өөртөө асуудалгүй, дуу хоолой 2 долоо хоногоос дээш хугацаагаар сөөнгөрсөн чигээрээ эргэж ороогүй, хоол залгихад зуурах буюу өвдөх, шүлс эсвэл цэрэнд цус харагдах, эдгэрнэ гэж бодсон амны шарх хэдэн долоо хоног хэвээрээ — ийм өөрчлөлт илэрвэл дараагийн үзлэгийг урагшлуулах нь зөв. Эмчилгээний гаж нөлөөгөөр ам хатах, залгихад тав тагүй байх нь анхнаасаа байдаг шинж учраас будлиантай байж болох ч гол нь "шинээр үүссэн" эсвэл "аажмаар хүндэрч буй" зүйл мөн эсэх. Хэвийн үеэс өөр санагдвал тэр бол дохио.
Нэг зүйл нэмж хэлэхэд, шинжилгээний хариунаас дутуугүй өдөр тутмын арчилгаа дахилтын эрсдэлийг шийддэг. Тамхи татах, согтууруулах ундаа хэрэглэх нь толгой, хүзүүний хорт хавдарт ялангуяа хортой бөгөөд эмчилгээний дараа ч үргэлжлүүлбэл ижил газар ч бай, өөр газар ч бай хавдар дахин толгой өргөх магадлал огцом нэмэгддэг. Гарахад хэцүү бол ганцаараа тэвчилгүй тамхи татахаас гарах, согтууруулах ундаа хязгаарлахад тусламж авах нь бас нэг арга. Амны хөндийн ариун цэвэр, шүдний арчилгаа, залгилтын сэргээн засал, хоол сайн ороохгүй байсан ч шим тэжээлээ хангах зэрэг нь сэргэлтийн нэг хэсэг учраас хөнгөн харах зүйл биш.
Хэрэв айлгасан мэт сонсогдвол уучлаарай. Гэхдээ тогтоосон хуваарийн дагуу шинжилгээ хийлгэж, хачин санагдсан өөрчлөлтөд хурдан хариу үзүүлдэг хүн илүү сайн үр дүнтэй байдаг нь тодорхой. Энд бичсэн хугацаа болон шинж тэмдгүүд нь зөвхөн ерөнхий лавлагаа тул өөрийн биед тохирсон төлөвлөгөөг эмчлэгч эмч, эмнэлгийн багтайгаа шууд тохиролцоорой.
Анхааруулга: Энэхүү нийтлэл нь ойлголтыг дэмжих ерөнхий мэдээлэл бөгөөд мэргэжлийн эмнэлгийн оношилгоо, эмчилгээг орлохгүй. Өөрийн биеийн байдалтай холбоотой шийдвэрийг үргэлж эмчлэгч эмч эсвэл эмнэлгийн багтайгаа зөвлөлдөж гаргаарай.