Аль хэдийн тархсан (metastatic) хорт хавдрын улмаас хими эмчилгээ хийлгэсээр байгаад дүрс оношилгооны хариу хүлээснээс сайн гарахад “мэс заслыг бодож үзэж болно” гэсэн өгүүлбэр нэг зэрэг хоёр янзаар сонсогддог: нэг талаас найдвар, нөгөө талаас “үнэхээр боломжтой юу” гэсэн эргэлзээ. Ийм үед хамгийн тустай зүйл бол яаран дүгнэх бус, тэр нэг өгүүлбэрт багтсан асуултуудыг тусад нь салгаж харах явдал юм.
Нэгдүгээрт, дүрс оношилгоо юуг харуулж, юуг харуулж чаддаггүй вэ. Компьютер томографи (CT) буюу ПЭТ-КТ (PET-CT) дээр голомт багассан эсвэл харагдахгүй болсон нь ач холбогдолтой шинж боловч дүрс оношилгоо хязгаартай. Хэвлийн хальсан дээрх нимгэн тархалт (peritoneal seeding) нь зургийн нарийвчлалаас доогуур байж болох ба салст их ялгаруулдаг эсвэл эсийн нягтрал багатай голомт ПЭТ дээр сул тодордог. Өөрөөр хэлбэл “харагдахгүй байна” гэдэг нь “байхгүй” гэсэн үг биш. Тиймээс мэс заслын төлөвлөгөөг эцэслэхийн өмнө оношилгооны лапароскопи (staging laparoscopy) буюу хэвлийн угаалгын эсийн шинжилгээ (peritoneal washing cytology) хийхийг санал болгодог.
Хоёрдугаарт, хэвлийн хөндийн бодит байдал. Өвчний голомт хэр өргөн тархсан, аль эрхтний гадаргууг хамарсан байгаагаас хамааран мэс заслаар авч болох үр өгөөж өөр өөр байдаг. Нүдээр харсан дүгнэлт, эд болон эсийн шинжилгээний хариу хамтдаа цуглах шаардлагатай тул нэг ижил зургийг хараад эмч нар өөр өөр хэмжээний болгоомжлол илэрхийлж болно.
Гуравдугаарт, эмчилгээний биед үлдээсэн ул мөр. Платины бүлгийн эмийн дараах захын мэдрэлийн эмгэг (peripheral neuropathy), гар хөлийн арьсны урвал, цус багадалт болон цусны эсийн сэргэлт, булчингийн хэмжээ, шим тэжээлийн байдал, түүнчлэн дархлааны хяналтын цэгийн дарангуйлагч (immune checkpoint inhibitor) хэрэглэсний дараа үүсэж болох бамбай эсвэл бөөрний дээд булчирхайн үйл ажиллагааны алдагдал зэрэг дархлаатай холбоотой гаж нөлөө (immune-related adverse events) нь мэдээ алдуулалт болон эдгэрэлтэд нөлөөлдөг. Сүүлийн хими эмчилгээ хийлгэсэн өдөр ба мэс заслын хоорондох хугацааг ч шарх эдгэрэх, халдвар авах эрсдэлийг тооцоолж тогтоодог.
Дөрөвдүгээрт, мэс заслын зорилго. Голомтыг аль болох бүрэн авах зорилготой мэс засал, түгжрэл буюу цус алдалт зэрэг шинж тэмдгийг арилгах мэс засал, хэвлийн хөндийн байдал болон эдийг тодруулах зорилготой мэс засал гэдэг нь өөр өөр зүйл. Хэвлийг нээж үзсэний дараа олдвороос хамаарч төлөвлөгөө өөрчлөгдөж, огт тайрахгүйгээр дуусах магадлал бас бий. Зөвшөөрлийн хуудсанд энэ хүрээ хэрхэн бичигдсэнийг гарын үсэг зурахаасаа өмнө уншиж танилцвал мэс заслын дараах тайлбар илүү ойлгомжтой болно.
Эмчлүүлж байсан газар болон мэс засал хийлгэх газар өөр байвал шинжилгээг эхнээс нь дахин хийлгэх нь элбэг. Энэ нь өмнөх шинжилгээ буруу байсных биш — хугацаа өнгөрөхөд байдал өөрчлөгдөж болно, мэс засал хийх баг зураг болон дурангийн олдворыг өөрийн шалгуураар шууд үзэх шаардлагатай, мэдээ алдуулалтын өмнөх үнэлгээ болон тайрах хүрээг тогтоох бэлтгэл тусад нь хэрэгтэй байдаг.
Мэс заслын эмчид анх удаа очихоос өмнө нэг хуудсанд эмхэтгэвэл зохих зүйлс: нэгд, хими эмчилгээний түүх — эмийн нэр, хэдэн удаагийн курс, дунд нь эмийн хослол өөрчлөгдсөн бол хэзээ, юуг, ямар шалтгаанаар хассан, сүүлийн эмчилгээний огноо; хоёрт, гаж нөлөө — одоо ч үргэлжилж байгаа болон арилсныг нь ялгаж; гуравт, шинжилгээ — сүүлийн CT, PET-CT, дурангийн болон эдийн шинжилгээний огноо, хийлгэсэн байгууллага, зургийн диск, унших дүгнэлт, эдийн шил (slide) авах боломжтой эсэх; дөрөвт, эмүүд — уудаг бүх эм, ялангуяа цус шингэлэх эм, чихрийн шижингийн эм, стероид, түүнчлэн хүнсний нэмэлт болон уламжлалт эм; тавд, гурван асуулт — энэ мэс заслын зорилго юу вэ, тайрах боломжгүй нөхцөл гарвал цаашид юу болох вэ, мэс заслын дараа бүх биеийн эмчилгээ хэзээ, ямар хэлбэрээр үргэлжлэх вэ.
Мэс заслын огноо хүлээж байх хугацаанд ч яаралтай байдлыг тусад нь үнэлдэг. Гэнэтийн хүчтэй хэвлийн өвдөлт, дахин дахин бөөлжих зэрэгцээ гэдэс дүүрч хий болон баас гарахгүй байх, нүд буюу арьс шарлах, 38°C-аас дээш халуун ба даг хүрэх, хар өнгийн баас эсвэл цус бөөлжих, хэдхэн хоногт огцом жин алдах буюу амьсгаадах зэрэг шинж илэрвэл товлосон өдрийг хүлээхгүйгээр эмчилж байсан эмнэлэгтээ холбогдох буюу яаралтай тусламжийн тасагт хандах нь аюулгүй.
Энэхүү нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд хувь хүний онош, эмчилгээг орлохгүй. Үе шат, голомтын тархалт, биеийн ерөнхий байдлаас хамаарч шийдвэр эрс өөр байж болох тул тодорхой сонголтоо эмчилгээ хийж буй эмч, мэргэжилтэнтэйгээ заавал зөвлөлдөнө үү.